Τα αναπάντητα ερωτήματα από τη Δ.Ε.Θ. και οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ

Συνέντευξη Τύπου έδωσαν σήμερα ο Πρόεδρος του ΣΥΝ Αλ.Τσίπρας, ο Γ. Δραγασάκης, υπεύθυνος Επιτροπής Πολιτικού Σχεδιασμού και ΜΜΕ και ο Αντ. Νταβανέλος, εκπρόσωπος Τύπου ΣΥΡΙΖΑ με θέμα «Τα αναπάντητα ερωτήματα από τη Δ.Ε.Θ. και οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ»

O Πρόεδρος του ΣΥΝ Αλ. Τσίπρας στην εισήγησή του τόνισε:
«Όσο και αν γίνεται μια τιτάνια προσπάθεια από τα Μέσα Ενημέρωσης να κάνουν το ψάρι κρέας, η αλήθεια δεν μπορεί να κρυφτεί.

Και η αλήθεια είναι ότι στη ΔΕΘ τόσο ο κ. Καραμανλής όσο και ο κ. Παπανδρέου παρουσίασαν προγράμματα σκληρής λιτότητας που ρίχνουν το κύριο βάρος της κρίσης στους οικονομικά ασθενέστερους και ενισχύουν τις ανισότητες στη διανομή του παραγόμενου πλούτου υπέρ των δυνάμεων του κεφαλαίου, όπως ακριβώς αξιώνουν «κύκλοι» τις αγοράς και επιβάλει το Σύμφωνο Σταθερότητας.

Η διαφορά ήταν ότι ενώ ο κ. Καραμανλής παρουσίασε το πακέτο των κοινωνικά ανάλγητων μέτρων του χωρίς περιτύλιγμα, ο κ. Παπανδρέου παρουσίασε το δικό του πρόγραμμα με περιτύλιγμα συμπόνιας.
Είναι φανερό ότι το ΠΑΣΟΚ και ο κ. Παπανδρέου, σε πολλές περιπτώσεις, δανείζεται τις λέξεις μας αλλά όχι τις προτάσεις μας

Το βασικό ερώτημα που και ο πρωθυπουργός και ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης άφησαν αναπάντητο στη ΔΕΘ, είναι το ερώτημα που ο ΣΥΡΙΖΑ προσπάθησε να αναδείξει όλο το προηγούμενο διάστημα και έχει θέσει στο κέντρο της προεκλογικής του εκστρατείας:
Με ποιον τρόπο θα θωρακιστεί η μεγάλη πλειοψηφία της κοινωνίας μας απέναντι στην κρίση, πώς θα ορθώσουμε μια ασπίδα κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης για τους οικονομικά ασθενέστερους;

Διαβάστε το πλήρες κείμενο της συνέντευξης τύπου

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Με αφορμή μια είδηση, που δεν "'έπαιξε" στα δελτία των 8.

Του Σενέρ ΛΕΒΕΝΤ*

Η εκδήλωση που διεξήχθη το περασμένο Σάββατο μπροστά στην πρεσβεία της Τουρκίας στη Λευκωσία μεταφέρθηκε στα ΜΜΕ της Τουρκίας κάτω από τον τίτλο "Θρασύτητα στην ΤΔΒΚ". Τι είναι αυτή η θρασύτητα; Οι συμμετέχοντες στην εκδήλωση φώναζαν συνθήματα στην πόρτα της πρεσβείας. Όχι αθώα συνθήματα του τύπου "Δεν μπορεί να εμποδιστεί η ειρήνη στην Κύπρο" ή "Ενότητα, Αγώνας, Αλληλεγγύη", που δεν δυσαρεστούν κανέναν. Πιο σοβαρά, πιο θαρραλέα συνθήματα. "Τέρμα στην κατοχή, τέρμα, τέρμα, τέρμα". Μόνο αυτό ήταν; Όχι. Έβαλαν και ένα ματωμένο, κομμένο χέρι μπροστά στην πόρτα της πρεσβείας. Ένα χέρι φτιαγμένο από κεραμικό. Αυτό σήμαινε το εξής: "Ε απελευθερωτή! Αν μας έχεις απελευθερώσει, πάρε το αντίτιμο και δώσε μου πίσω την ελευθερία μου".

Ο γνωστός Τούρκος συγγραφέας Ομέρ Σεϊφεττίν έχει γράψει ένα διήγημα με τίτλο "Το αντίτιμο". Σίγουρα από εκεί έχουν εμπνευστεί. Στην ιστορία εκείνη υπήρχε κάποιος άνδρας που πήρε στη δούλεψή του σαν σκλάβο έναν άλλο άνδρα του οποίου είχε σώσει το χέρι από κόψιμο. Κάθε μέρα στεκόταν από πάνω του και του έλεγε συνεχώς: "Δούλεψε, δούλεψε πιο πολύ. Μην ξεχνάς, εγώ σου έσωσα το χέρι". Μια μέρα, ο άνθρωπος που υπέφερε από το γεγονός ότι του συμπεριφερόταν σαν δούλο, δεν άντεξε, πήρε το τσεκούρι, έκοψε το χέρι του και το πέταξε μπροστά στο αφεντικό του. "Να, πάρε το αντίτιμό σου", του είπε και σηκώθηκε και έφυγε. Έτσι απέκτησε την ελευθερία του.

Άρθρο του Τουρκοκύπριου δημοσιογράφου Σενέρ Λεβέντ, που δημοσιεύτηκε στην κυπριακή εφημερίδα "Πολίτης" 17.2.2009 και αναδημοσιεύτηκε στην ΑΥΓΗ στις 28.2.2009

Δεν δημοσιεύτηκε σε καμία άλλη εφημερίδα εκτός από την "Αφρίκα" η είδηση για την εκδήλωση που διοργάνωσαν από κοινού τα κόμματα Νέα Κύπρος, Ενωμένη Κύπρος και Σοσιαλιστικό μαζί με το Πολιτιστικό Κέντρο Μπαράκα. Εμείς αφιερώσαμε ολόκληρη την πρώτη μας σελίδα στη φωτογραφία εκείνου του κομμένου και ματωμένου χεριού. Και γράψαμε το εξής κάτω από αυτήν: "Αν μας απελευθέρωσες, πάρε το αντίτιμό σου!" Παρά το γεγονός ότι τα ΜΜΕ μας θέλησαν να μη δώσουν σημασία σε αυτή την εκδήλωση, τα ΜΜΕ της Τουρκίας δεν κάθισαν με σταυρωμένα τα χέρια και άρπαξαν την ευκαιρία. "Θρασύτητα στην ΤΔΒΚ", είπαν. Κάτω από αυτή την είδηση υπάρχουν πολλά σχόλια αναγνωστών από την Τουρκία. Βρίζουν τους Τουρκοκύπριους. Δεν άφησαν τίποτα που να μην μας είπαν. Αγνώμονες. Παράσιτα. Τεμπέληδες. Και άλλα πολλά. Δεν είναι κάτι το νέο αυτό.

Πρόκειται ουσιαστικά για πράγματα που ακούμε από το 1974. Αφού μας απελευθέρωσαν, απαιτούν εκ μέρους μας αιώνια αφοσίωση. Δεν μπορούν να αντέξουν καθόλου ειδικά το γεγονός ότι το βιοτικό επίπεδο αυτής της "απελευθερωμένης κοινότητας" είναι ψηλότερο από αυτό της Τουρκίας. Επειδή είναι απολύτως βέβαιοι ότι επιβιώνουμε χάρη στη βοήθεια που έρχεται από την Άγκυρα, επαναστατούν για το γεγονός ότι όλοι εδώ ζουν καλύτερα από τους ίδιους. Ο κατώτατος μισθός εδώ είναι διπλάσιος από εκείνον στην Τουρκία. Τους μπαίνουν στο μάτι τα αυτοκίνητα πολυτελείας στους δρόμους μας και οι νεόκτιστες επαύλεις πολυτελείας. Και προσπαθούν συνεχώς να μας βάλουν στη δική τους σειρά. Για παράδειγμα, τώρα έχουν ετοιμάσει ένα νέο οικονομικό πακέτο για εμάς. Για να αρχίζουν με τον κατώτατο μισθό όσοι θα προσλαμβάνονται από δω και μπρος στο δημόσιο. Για να διαμαρτυρηθούν γι' αυτό και να απαιτήσουν την απόσυρση του σχετικού νομοσχεδίου, 22 συντεχνίες θα κατέλθουν αύριο σε μονοήμερη γενική απεργία. Διότι η ψήφιση αυτού του νομοσχεδίου σε νόμο δεν θα ωφελήσει τίποτε άλλο από την επιτάχυνση της μετανάστευσης των Τουρκοκυπρίων.
Εδώ και 46 χρόνια οι Τουρκοκύπριοι περιφέρονται σε αυτό τον κόσμο σαν φαντάσματα χωρίς να είναι φυσιολογικοί πολίτες κανενός κράτους. Στην τσέπη κρατούν πολλά διαβατήρια. Βγάζουν και δείχνουν όποιο χρειάζεται σε κάθε τελωνείο. Στο αεροδρόμιο της Τύμπου δείχνουν το διαβατήριο της ΤΔΒΚ, στη Λάρνακα το διαβατήριο της Κυπριακής Δημοκρατίας, στην Κωνσταντινούπολη της ΤΔΒΚ και στο Λονδίνο της Κύπρου. Αμφιταλαντεύονται όταν τους ρωτήσουν "ποιας χώρας πολίτης είσαι;". Στην Κύπρο δεν μπορούν να έχουν τα πλήρη δικαιώματα του πολίτη της Κυπριακής Δημοκρατίας, ούτε και της ΤΔΒΚ. Ούτως ή άλλως, η ιδιότητα του πολίτη της ΤΔΒΚ είναι μια ιθαγένεια μετέωρη. Μήπως αυτό είναι η απελευθέρωση;
Ακόμη και αν κάποιοι πουν πως "αυτές είναι περιθωριακές ομάδες" και τις υποτιμήσουν, η εκδήλωση μπροστά στην πρεσβεία της Τουρκίας είναι θαρραλέα και τολμηρή πράξη. Δυστυχώς, κανένα από τα κόμματά μας που θα λάβουν μέρος στις εκλογές δεν ήταν εκεί. Αν τα ρωτήσουμε για τις απόψεις τους πάνω σε αυτό το θέμα, σίγουρα θα πουν πως "δεν το εγκρίνουμε". Αλλά δεν έχω καμία απολύτως αμφιβολία ότι μια μέρα και αυτοί θα καίγονται από επιθυμία να φωνάξουν πιο δυνατά από αυτούς τους διαδηλωτές. Δυστυχώς θα είναι πολύ αργά.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Ο προϋπολογισμός του 2009...

1. Προβλέπει πρόσθετους αυξημένους φόρους πάνω από 7 δις ευρώ, τους οποίους θα πληρώσουν κατά κύριο λόγο τα πλατιά λαϊκά στρώματα.
2. Συνεχίζει και κλιμακώνει την σκληρή λιτότητα σε μισθούς και συντάξεις, σε μια περίοδο που τα εισοδήματα αυτά καταρρέουν από τον υψηλό πληθωρισμό και την καλπάζουσα ακρίβεια.
3. Προβλέπει απόλυτη μείωση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων πάνω από 800 εκατομμύρια ευρώ (- 8,8%), πράγμα που θα επιφέρει τη χαριστική βολή στην ανάπτυξη.
4. Καθηλώνει τις δαπάνες για την Υγεία και την Παιδεία ως ποσοστό του ΑΕΠ, την ώρα που οι ανάγκες και τα προβλήματα σε αυτούς τους χώρους παίρνουν όλο και πιο εκρηκτικές διαστάσεις.
5. Διατηρεί σε υπέρογκα ύψη τις δαπάνες για άμυνα και εξοπλισμούς, οι οποίες, είναι εφάμιλλες σχεδόν των δαπανών για την Παιδεία και υψηλότερες από τις δαπάνες για την Υγεία.

Η κυβέρνηση εν μέσω βαθιάς και κλιμακούμενης καπιταλιστικής κρίσης, κατέθεσε ένα προϋπολογισμό για το 2009 που σπρώχνει την οικονομία στην ύφεση και την κοινωνία στην απόγνωση και τον εφιάλτη. Την ώρα που προσφέρει απλόχερα 28 δις στις Τράπεζες, φτιάχνει έναν προϋπολογισμό σκληρής λιτότητας, κοινωνικής αναλγησίας και οικονομικής καθίζησης.

Σχετικά κείμενα:
Προσχέδιο Προϋπολογισμού 2009 - Ένας ακόμα νεοφιλελεύθερος αντιλαϊκός και αναξιόπιστος προϋπολογισμός ενόψει. Εισήγηση του Γιάννη Θεωνά που εγκρίθηκε από την Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ
Ο Προϋπολογισμός του 2009 από το ΥΠΟΙΟ

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Δύο "οπτικές" για τους αγρότες

O καπιταλισμός, αποσυνδέει την παραγωγή των αγροτικών προϊόντων από τους αγρότες δεν βλέπει αγρότες αλλά αγροτική περιοχή και αγροτικό χώρο, ενώ αντιλαμβάνεται ως ανάπτυξη, την ανάπτυξη του «αγροτικού χώρου» -χωρίς αυτό να προϋποθέτει κατ΄ ανάγκη και την ανάπτυξη των ανθρώπων που ζούν σε αυτό το χώρο.

Η νεοφιλελεύθερη οπτική για τους αγρότες

1. Τα αγροτικά προϊόντα είναι εμπορεύματα που ικανοποιούν όχι γενικά τις ανθρώπινες ανάγκες αλλά τις ανάγκες της αγοράς. Οι επενδύσεις που γίνονται σε αυτά, υπόκεινται στην λογική της «μεγιστοποίησης του κέρδους» και γίνονται μόνο εφόσον εξυπηρετούν αυτή τη λογική (π.χ. βιοκαύσιμα)
2. Αυτά τα αγροτικά εμπορεύματα παράγονται σε «αγροτικές περιοχές» και υπόκεινται στους νόμους του «εμπορίου» πρέπει άρα να είναι ανταγωνιστικά. Για να γίνουν ανταγωνιστικά χρειάζεται καλύτερη οργάνωση του «αγροτικού χώρου», ως βασικού μέσου παραγωγής αυτών των εμπορευμάτων. Η καλύτερη οργάνωση της εργασίας σε συνδυασμό με την χρήση εξελιγμένων μεθόδων παραγωγής έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των εμπορευμάτων στις αγορές.
3. Ο ανθρωπινός παράγοντας εμπλέκεται σε αυτή την διαδικασία, 1ον) ως «παραγωγικός συντελεστής» που η «άριστη αξιοποίηση» συμβάλλει στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και 2ον) σαν τελικός καταναλωτής, με αγοραστική δύναμη που μπορεί να αγοράσει και να καταναλώσει τα εμπορεύματα.
4. Ετσι ο καπιταλισμός, αποσυνδέει την παραγωγή των αγροτικών προϊόντων από τους αγρότες δεν βλέπει αγρότες αλλά αγροτική περιοχή και αγροτικό χώρο, ενώ αντιλαμβάνεται ως ανάπτυξη, την ανάπτυξη του «αγροτικού χώρου» -χωρίς αυτό να προϋποθέτει κατ΄ ανάγκη και την ανάπτυξη των ανθρώπων που κατοικούν σε αυτό το χώρο.
5. Αυτός είναι και ο λόγος που στα πλαίσια της αλυσίδας παραγωγής και ανταλλαγής των αγροτικών προϊόντων κερδισμένοι είναι οι από την μια η βιομηχανία έρευνας και από την άλλη τα δίκτυα διανομής.
6. Δεν αντιμετωπίζει την ζωή στην ύπαιθρο, άρα και τους κατοίκους της υπαίθρου σαν απαραίτητη προϋπόθεση για την παραγωγή αγροτικών προϊόντων, και για αυτό ακριβώς τον λόγο βλέπει την βελτίωση της ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές, όχι μέσω με της καλυτέρευσης της εργασίας των αγροτών, αλλά μέσω της διαφοροποίησης της αγροτικής οικονομίας και μέσω της ανάπτυξης και άλλων (μη αγροτικών) δραστηριοτήτων

Και η οπτική της αριστεράς:

1. Τα αγροτικά προϊόντα είναι απαραίτητα για την ύπαρξη του ανθρώπου, ικανοποιούν τις ανάγκες διαβίωσης του ανθρώπου, άρα δεν είναι εμπορεύματα αλλά κοινωνικό αγαθό. Δεν μπορούν να υπόκεινται στους κανονισμούς του διεθνούς εμπορίου
2. Αυτοί που παράγουν τα αγροτικά προϊόντα είναι οι αγρότες, που έχουν στην διάθεση τους μέσα παραγωγής (Γή, τεχνογνωσία, εξοπλισμό) Αυτό που χρειάζεται είναι η στήριξη των αγροτών και των μέσων που έχουν στην διάθεση τους, προκειμένου να συνεχίσουν να παράγουν αγροτικά προϊόντα.
3. Οι αγρότες έχουν δικαίωμα να ζουν αξιοπρεπώς από την παραγωγή τους, υπερασπιζόμενοι ταυτόχρονα τον τρόπο ζωής και τον πολιτισμό που η δραστηριότητα τους δημιουργεί.
4. Η αποσύνδεση των αγροτών από τις αγροτικές δραστηριότητες έχει επιπτώσεις στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος
5. Τα προϊόντα των αγροτών τα καταναλώνουν όχι μόνο οι αγρότες, αλλά και οι άλλοι πολίτες, οι οποίοι και αυτοί με την σειρά τους έχουν το δικαίωμα σε φθηνά και ποιοτικά τρόφιμα.
6. Αυτό σημαίνει ότι εμείς θέλουμε να επαναφέρουμε την αλυσίδα της ανταλλαγής των αγροτικών προϊόντων στην λογική της βάση που είναι: παραγωγή αγροτικών προϊόντων για την ικανοποίηση ανθρώπινων αναγκών.

Σχετικό κείμενο: Πλατφόρμα του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς για την Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Καπιταλισμός: μια συνταγή για την καταστροφή

Οπως έγραψε η εφημερίδα "Λε Μοντ" και όπως εξήγησε πριν από εξήντα τόσα χρόνια ο Μάρινερ Εκλς, η ιστορία έχει δείξει πως τα μεγάλα οικονομικά κραχ προκαλούνται από τις μεγάλες εισοδηματικές ανισότητες. Τι θα μπορούσαν λοιπόν να κάνουν οι εργαζόμενοι; Θα μπορούσαν να παρακαλέσουν; "Αφεντικό, σου ζητάμε μια γερή αύξηση όχι τόσο για μας, αλλά για να μη χάσεις την περιουσία σου σε ένα κραχ".

«Τα "χρυσά παιδιά" των τραπεζών που ονειρεύονται μια Φεράρι στα τριάντα τους χρόνια, μπήκαν ποτέ στον κόπο να σκεφθούν από πού προέρχεται όλος αυτός ο πλούτος; Μπόλικο χρήμα στα αφεντικά των αγορών κι ελάχιστο χρήμα στις τσέπες των μισθωτών. Ομως, αυτή ακριβώς η ανισότητα προκάλεσε τη μεγάλη οικονομική κρίση του 1929, όπως απέδειξε ο Μάρινερ Εκλς, πρόεδρος της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας από το 1934 έως το 1948.

Η ίδια... διάγνωση ισχύει και για τη σημερινή κρίση. Το απέδειξε η πρόσφατη έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης. Στις περισσότερες βιομηχανικές χώρες το εισόδημα διανέμεται ολοένα και πιο άνισα από το 1980 -χρονιά ορόσημο που συμπίπτει με την "επανάσταση του νεοφιλελευθερισμού" (λιγότεροι φόροι και λιγότερο κράτος). Εκτοτε, στις περισσότερες χώρες (ΗΠΑ, Βρετανία και αλλού), το 1% των πλουσιοτέρων αρπάζει ολοένα και μεγαλύτερο κομμάτι από την εισοδηματική πίτα. Αυτή η αρπαγή κοντεύει να φθάσει στα επίπεδα του 1928. Και η πηγή αυτής της ανισότητας βρίσκεται σε μιαν άλλη.

Τα τελευταία είκοσι χρόνια, τα επίπεδα των μισθών έχουν μειωθεί 10 ποσοστιαίες μονάδες στις δεκαπέντε πλουσιότερες χώρες του ΟΟΣΑ. Αυτή η διαφορά δεν θα ήταν προτιμότερο να είχε διατεθεί στους μισθούς, την υγεία και τις συντάξεις, αντί να εξανεμιστεί στις κερδοσκοπικές "φούσκες"; Οπως έγραψε η εφημερίδα "Λε Μοντ" και όπως εξήγησε πριν από εξήντα τόσα χρόνια ο Μάρινερ Εκλς, η ιστορία έχει δείξει πως τα μεγάλα οικονομικά κραχ προκαλούνται από τις μεγάλες εισοδηματικές ανισότητες. Τι θα μπορούσαν λοιπόν να κάνουν οι εργαζόμενοι; Θα μπορούσαν να παρακαλέσουν; "Αφεντικό, σου ζητάμε μια γερή αύξηση όχι τόσο για μας, αλλά για να μη χάσεις την περιουσία σου σε ένα κραχ".

Μια επιστροφή στην "ομαλότητα" υποσχέθηκαν οι ηγέτες των χωρών της λέσχης G20 που έλαβαν μέρος στη σύνοδο κορυφής της Ουάσιγκτον. Χωρίς κανείς τους να αναρωτηθεί για τη βιωσιμότητα ενός συστήματος που είναι καταδικασμένο στην "ανωμαλία". Αυτό ακριβώς είναι το θέμα πάνω στο οποίο εργάζεται εδώ και πολλά χρόνια ο Πολωνός Ζίγκμουντ Μπάουμαν, καθηγητής της Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λιντς. Σε συνέντευξή του στο γαλλικό περιοδικό "Μαριάν", ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν επικαλείται τη Ρόζα Λούξεμπουργκ και το βιβλίο της "Η συσσώρευση του κεφαλαίου" για να δείξει την εγγενή ανωμαλία του συστήματος. "Στο βιβλίο της, η Ρόζα Λούξεμπουργκ έδειξε πως ο καπιταλισμός είναι αξεχώριστος από την κατάρα που τον κυνηγά", λέει ο Μπάουμαν. "Εδειξε πως ο καπιταλισμός, αυτοκτονικός και παρασιτικός, είναι μια συνταγή για την καταστροφή".

Η κρίση που ξέσπασε το φθινόπωρο δείχνει για ακόμη μία φορά το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα της αρρώστιας του συστήματος: "Δαγκώνει την ίδια την ουρά του", όπως θα έλεγε η Ρόζα Λούξεμπουργκ, όταν δεν βρίσκει πια τι άλλο να δαγκώσει. Από ένα τέτοιο αρρωστημένο τέρας ούτε το ίδιο το αφεντικό του δεν μπορεί να ελπίζει πως θα τη γλιτώσει».
Του ΡΟΥΣΣΟΥ ΒΡΑΝΑ Από τα «ΝΕΑ»

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

To παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα μοιάζει με το Matrix

Τι ακριβώς είναι αυτό το Α.Ε.Π. πολύ δύσκολα μπορεί να το καταλάβει κανείς. Μέρος του Α.Ε.Π. της Ινδονησίας, παραδείγματος χάριν, αποτελεί το εξαγόμενο πετρέλαιο, αλλά και τα χρήματα που ξοδεύονται για να εξαχθεί. Στο απλό οικονομικό μοντέλο, που διατύπωσε ένας ιταλός μοναχός, ο Pacioli, αιώνες πριν εμφανιστεί το Matrix, το δεύτερο νούμερο έπρεπε να αφαιρεθεί από το πρώτο, κι αυτό θα ήταν το λογικό για όποιον διαθέτει έστω και στοιχειώδη νοημοσύνη. Κι όμως, όχι! Οι ιερείς των τελετουργιών του Α.Ε.Π. το προσθέτουν.

Το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα μοιάζει με το Matrix. Υπάρχει κάπου κρυμμένος ένας μηχανισμός, μια matrix (μήτρα) που γεννάει ένα κόσμο ανεστραμμένο, «όπου οι σχέσεις μεταξύ ανθρώπων γίνονται σχέσεις μεταξύ πραγμάτων». Από τη στιγμή που αυτός ο μηχανισμός ξεκίνησε, είναι αδύνατο να γυρίσουμε πίσω.

Ή, μάλλον, πίσω μπορούμε να γυρίσουμε μόνο με ιστορικο-μαντικές λειτουργίες, αλλά -και σε αυτή την περίπτωση- δε θα μπορέσουμε ποτέ να ανακαλύψουμε την «πραγματικότητα». Χάθηκε οριστικά στην πρώτη εξίσωση της μαθηματικής μήτρας. Μόνο να επινοήσουμε ιστορίες μπορούμε. Τίποτα σχεδόν δε ξέρουμε για την Τροία, πολλά ξέρουμε για την «Ιλιάδα».

Αν το δει κανείς στη στοιχειώδη του μορφή, το matrix μοιάζει με το οικονομικό μοντέλο γενικής ισορροπίας του Warlas. Σε ένα τέλειο ανταγωνισμό, τέλεια προϊόντα συνιστούν τέλειες αγορές κι έτσι οι τιμές ελαχιστοποιούνται και οικοδομείται αυτή η ισορροπία, η γενική ισορροπία. Ο Leontiev προσπάθησε να μετατρέψει αυτές τις θαυμαστές εξισώσεις σε ένα σχέδιο. Σκέφτηκε δηλαδή ότι ένα σχέδιο θα μπορούσε να αναπαράγει την ισορροπία, με την ίδια αποτελεσματικότητα, αλλά αυτή τη φορά συνειδητά, στηριζόμενο στη σκέψη και όχι τους μηχανισμούς της αγοράς. Ήταν μια καταστροφή.

Μια καταστροφή λογική, που κατέληξε και σε οικονομικο-πολιτική καταστροφή σκέψη είναι πολύ πιο αργή και πολύ πιο διαψεύσιμη από ένα μηχανισμό. Η διόρθωση των λαθών της είναι επίσης πιο αργή. Και απαιτεί βία φανερή, συνειδητή, ενώ η βία της αγοράς φαντάζει φυσική μοίρα και συνεπώς αθώα. Η ιστορία σοβιετικού «σοσιαλισμού» εμπεριέχεται όλη σε αυτό το «προμηθεικό» λάθος. Και τις συνέπειες τις πληρώνουμε ακόμα.

Στο μεταξύ, το Matrix συνέχιζε να λειτουργεί. Οι εξισώσεις γίνονταν όλο και πιο πολύπλοκες. Οι ειδικοί του μηχανισμού/ μήτρας (οι οικονομολόγοι) δεν καταλάβαιναν πια το νόημά τους. Παπαγάλιζαν, σαν κομμένες κεφαλές, ξύλινες φράσεις της οικονομικής θεωρίας τους: «ελεύθερη αγορά...ιδιωτικοποιήσεις...μάχη κατά του πληθωρισμού...περιορισμός των μη παραγωγικών δημόσιων δαπανών...ελαστικότητα...αισιοδοξία...συγκυρία...απαισιοδοξία...δείκτες...συνολική δημόσια δαπάνη...ανελαστική ζήτηση...bad loans.soft loans.bonds.equity highyield bonds.junk bonds.derivatives.emerging markets.πληροφορικές ασυμμετρίες...moral hazard.deregulation.τεχνολογικός εκσυγχρονισμός...του προϊόντος...της διαδικασίας...αντιπληθωρισμός ύφεση αντιπληθωρισμός...»

Η εικόνα τους ήταν θλιβερή. Πολλοί το καταλάβαιναν, αλλά κανείς δεν μπορούσε να αντικρούσει τη μοναδική σκέψη, γιατί ήταν ακριβώς μοναδική... Και κανείς δε μπορούσε να βγάλει το Matrix από τη πρίζα, χωρίς να εξαφανίσει τον κόσμο, αυτόν τον κόσμο, γιατί άλλοι κόσμοι δεν υπήρχαν πια. Το ωραίο είναι ότι η μήτρα, το Matrix, συνέχιζε να παράγει πλούτο. Έθνη αναπτύσσονταν με εντυπωσιακούς ρυθμούς. Σε πολλές χώρες, νικήθηκαν σοβαρές αρρώστιες, επιμηκύνθηκε η ζωή., λύθηκε το πρόβλημα της πείνας. Το ένα τέταρτο περίπου του κόσμου απέκτησε πρόβλημα παχυσαρκίας. Τα τρία τέταρτα είχαν ακόμα το πρόβλημα της πείνας, αλλά δεν μπορούσες να ρίξεις το πρόβλημα στο Matrix.

Ανάμεσα όμως στις εκατοντάδες εκατομμύρια εξισώσεις της μήτρας, υπάρχει και μια ιδιαίτερα επικίνδυνη. Το κωδικό της όνομα είναι «warfare». Δείχνει την επίδραση που έχουν οι στρατιωτικές δαπάνες ως πολλαπλασιαστές του Α.Ε.Π., του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος, υπό ορισμένες συνθήκες. Η θεωρία του «πολλαπλασιαστή» ανήκει σε ένα διεφθαρμένο εγγλέζο, γεννημένο το 19ο αιώνα, με παράξενες φιλίες, παθιασμένο με τις υπερβολικά αρρενωπές δεσποινίδες του Μπλούμσμπερι. Κερδοσκόπος του χρηματιστηρίου, συχνά με μεγάλη τύχη, ανακάτευε τους λογαριασμούς των άλλων με τους προσωπικούς του, με μια εκπληκτική απατεωνίστικη ικανότητα, που αποτελούσε και τη πεμπτουσία της ιδιοφυΐας του.

Κατάφερε να πείσει τον κόσμο ότι η οικονομία ξαναπήρε μπροστά μετά τη Μεγάλη Κρίση, χάρη στις Θεωρίες του, παραβλέποντας ως ασήμαντο το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και την επίδραση της «δημιουργικής καταστροφής» που είχε.

Τι ακριβώς είναι αυτό το Α.Ε.Π. πολύ δύσκολα μπορεί να το καταλάβει κανείς. Μέρος του Α.Ε.Π. της Ινδονησίας, παραδείγματος χάριν, αποτελεί το εξαγόμενο πετρέλαιο, αλλά και τα χρήματα που ξοδεύονται για να εξαχθεί. Στο απλό οικονομικό μοντέλο, που διατύπωσε ένας ιταλός μοναχός, ο Pacioli, αιώνες πριν εμφανιστεί το Matrix, το δεύτερο νούμερο έπρεπε να αφαιρεθεί από το πρώτο, κι αυτό θα ήταν το λογικό για όποιον διαθέτει έστω και στοιχειώδη νοημοσύνη. Κι όμως, όχι! Οι ιερείς των τελετουργιών του Α.Ε.Π. το προσθέτουν. Μετά υπολογίζουν αυξήσεις και μειώσεις, χρόνο με το χρόνο, και το αποτέλεσμα αυτού του, συχνά τελείως τυχαίου, υπολογισμού μετράει τον πλούτο των κρατών και καθορίζει αυτό που πρέπει να κάνουν για να σεβαστούν τη «μοναδική σκέψη», της οποίας τη σωστή ερμηνεία κατέχουν απολύτως μόνο οι επίσκοποι του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Α, ναι! Να μην το ξεχάσω: Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ήταν κι αυτό μια ιδέα του απατεώνα εγγλέζου που λέγαμε, του περίφημου λόρδου Κέινς.

Με λίγα λόγια, η εξίσωση του «warfare» λεει ότι ένα δολάριο (τι σημαίνει ακριβώς το δολάριο είναι και αυτό ένα ανοικτό ζήτημα μετά το Breton Woods, το 1973) αν επενδυθεί σε όπλα αυξάνεται κατά 2,5 δολάρια περίπου. Το «warfare» λειτούργησε αρκετές φορές: στην Κορέα, στο Βιετνάμ, στο Ιράκ, στο Κόσοβο. Το «warfare» λειτούργησε ακόμη κι αν ο πόλεμος δε γινόταν, όπως αποδείχθηκε με τον «πόλεμο των άστρων», την εποχή που το πιο υψηλό αξίωμα της Αυτοκρατορίας κατείχε ένας ηθοποιός τρίτης κατηγορίας. Γιατί να μη λειτουργούσε και μια ακόμα φορά;

Έτσι γεννήθηκε ο 1ος Ισλαμικός Πόλεμος. Δικαιολογήθηκε με μια λεπτή, παλιά στρατηγική, που έχει τελειοποιηθεί τα τελευταία χρόνια. Η επιλογή του εχθρού γίνεται προσεκτικά. Επιλέγεται συνήθως κάποιος πράκτορας, πρώην μισθοδοτούμενος, της Αυτοκρατορίας: Νοριέγα, Σαντάμ, Μιλόσεβιτς, Οσάμα Μπιν Λάντεν. Απίστευτοι τύποι που, αν κάποιος εξετάσει προσεκτικά την περιουσία τους και τις σχέσεις τους, θα ανακαλύψει δεσμούς παράξενους και ανησυχητικούς. Ομάδες «ειδικών επί της γεωπολιτικής», ιερατικό λειτούργημα που αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία στην Αυτοκρατορία, σχεδιάζουν αρχικά στρατηγικές και χάρτες για το προς τα που πρέπει να κατευθυνθεί ο πόλεμος. Κατόπιν, μιντιολόγοι και δημοσιογράφοι αναλαμβάνουν να δημιουργήσουν τους εχθρούς. Τρομοκράτες.

Ο στρατός μοιάζει όλο και περισσότερο με αστυνομία. Και η αστυνομία με στρατό. Κι αν ένας κακορίζικος δημοσιογράφος πρόεδρος, που καλλιεργούσε και καταβρόχθιζε συνέχεια φιστίκια, είχε θέσει εκτός νόμου τις «covert operations», τις πολύ «dirty» «covert operations», αυτό αποδείχθηκε τελικά καλό. Δημιουργήθηκε «ιδιωτικός τομέας» Μυστικών Υπηρεσιών και Ασφάλειας, κι αναπτύχθηκε ένα δίκτυο εταιριών που παρέχει συμβουλές και υπηρεσίες, ένα δίκτυο εταιριών ειδικευμένων στις πιο βρώμικες επιχειρήσεις. Αφού το «warfare» λειτούργησε τόσες φορές, θα λειτουργούσε και τώρα. Άλλωστε, από κάποιο καταραμένο δομικό λάθος, οι Δίδυμοι Πύργοι πλάκωσαν ένα σωρό ανθρώπους. Η συγκίνηση ήταν μεγάλη. Και, υπό το κράτος της συγκίνησης, δε σκέφτεσαι πολύ.

Έτσι, ο Μπους ο 2ος μπορεί να καταφέρει αυτό που ο Μπους ο 1ος δεν κατάφερε: Να κάνει πόλεμο και ίσως να βγει από την οικονομική κρίση, λίγο πριν τις εκλογές για τη δεύτερη αυτοκρατορική θητεία. Τον Μπους τον 1ο τον πρόδωσε ο χρόνος, κι έτσι τα ευεργετικά οικονομικά αποτελέσματα του Πολέμου στον Κόλπο τα καρπώθηκε ένας αυτοκράτορας δημοκρατικός και ερωτομανής. Κι αυτή τη φορά, όλα θα λειτουργούσαν. Ο κόσμος του Matrix θα εξακολουθούσε να υπάρχει και να ευημερεί.

Αλλά μέσα στο Matrix υπάρχει ένα «ελάττωμα». Κανείς από τους οικονομολόγους- επισκόπους της Μοναδικής Σκέψης δεν φαίνεται να έχει καταλάβει τη φύση του, αν και πρόκειται για απλούστατα, τα πιο απλά μαθηματικά. Μεταφρασμένα σε γλώσσα που καταλαβαίνουν ακόμα και οι πιο ταπεινοί πληβείοι, τα μαθηματικά αυτά λένε πως, αν αυξάνεται η παραγωγικότητα χάρη στη χρήση νέων τεχνολογιών και στη νέα οργάνωση της εργασίας, ενώ δεν αυξάνεται ταυτόχρονα η συνολική ζήτηση, οι τιμές πέφτουν ραγδαία. Πρόκειται για πολύ παλιά ατέλεια του Matrix, που φανερώθηκε στη δεκαετία του 30, αλλά μετά κάπως κρύφτηκε. Λέγεται Αντιπληθωρισμός, το ακριβώς αντίθετο του «μεγάλου εχθρού» των επισκόπων οικονομολόγων, που λέγεται Πληθωρισμός.

Η πρώτη χώρα όπου εξαπλώθηκε αυτή η επιδημία ήταν η Ιαπωνία. Εκεί η παραγωγικότητα αυξανόταν πολύ και για πολλά χρόνια. Στην αρχή, η Αυτοκρατορία την υποχρέωσε να ανατιμήσει το νόμισμά της, ώστε να σταματήσει να εξάγει. Μετά κατέρρευσε ένας δείκτης που τον λένε Nikkei και στον οποίο αποδίδουν μεγάλη σημασία, μετά έσκασε η φούσκα των ακινήτων και τέλος οι τράπεζες έφτασαν στα πρόθυρα της πτώχευσης.

Κι όμως, οι Ιάπωνες δοκίμασαν όλες τις συνταγές των μάγων οικονομολόγων. Πρώτα, κατέβασαν στο μηδέν τα επιτόκια. Μετά χρέωσαν το κράτος. Τελευταία, άρχισαν να τυπώνουν και νόμισμα. Τίποτα. Οι τιμές εξακολουθούσαν να πέφτουν, και συνεπώς συνέφερε να κρατάει κανείς ρευστό, ακόμα και με μηδενικά επιτόκια, παρά να επενδύει ή να καταναλώνει. Με το ίδιο ποσό, αύριο μπορείς να αγοράσεις περισσότερα αγαθά απ ότι σήμερα. Παγίδα ρευστότητας, που τον κίνδυνό της είχε καταλάβει κι εκείνος ο διεφθαρμένος εγγλέζος.

Η Αυτοκρατορία σκεφτόταν ότι αυτό μπορούσε να συμβεί μόνο στην Ιαπωνία, χώρα που είχε να κάνει πόλεμο από τότε που δύο πυρηνικές βόμβες έπεσαν στο έδαφός της, καίγοντας χιλιάδες ανθρώπους και σκοτώνοντας άλλες δεκάδες χιλιάδες με τη ραδιενέργεια.

Ψάχνοντας τους πίνακες, που το Matrix παράγει σωρηδόν, συχνά αλλάζοντας τα νούμερα για να φανεί πιο καλό (ακόμα και τα Matrix έχουν προβληματάκια με το εγώ τους), βρήκα και ορισμένους αποκαλυπτικούς: Στον πίνακα που δείχνει τον αντιπληθωρισμό στην Ιαπωνία, οι τιμές κατηφορίζουν ραγδαία! Το ίδιο και στον πίνακα με τον αμερικάνικο αντιπληθωρισμό.

Που φαίνεται πιο καθαρά, αν κοιτάξει κανείς τις τιμές στην παραγωγή, που κι αυτές έχουν πάρει την κατηφόρα. Αντίθετα, η παραγωγικότητα ανεβαίνει. Πετάει! Από το πρώτο τρίμηνο του 1994 μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2001, αυξήθηκε κατά 35%. Πόσο πρέπει να αυξηθεί η ζήτηση, για να στηρίξει αυτή την άνοδο της παραγωγικότητας; Εδώ το Matrix γίνεται λίγο πιο ασαφές. Αλλά εμείς θα επιμείνουμε.

Λοιπόν, στο ΑΕΠ των ΗΠΑ, στις προσωπικές δαπάνες και στις επενδύσεις συμβαίνουν τα εξής: Το τελευταίο τρίμηνο είναι σίγουρα αρνητικό και το τέταρτο θα έχει σίγουρα και αυτό αρνητικό πρόσημο. Οι δαπάνες κρατάνε, μέχρι το δεύτερο τρίμηνο το 2001, ενώ οι επενδύσεις αρχίζουν να πέφτουν από το δεύτερο τρίμηνο το 200 ήδη. Ο δείκτης αποταμίευσης (savings rate), που στην Αυτοκρατορία είναι παραδοσιακά χαμηλός, ανεβαίνει. Πρόκειται μάλλον για το πρώτο σημάδι της παγίδας ρευστότητας.

Λοιπόν, για να ανέβει το ΑΕΠ κατά μια εκατοστιαία μονάδα, θα χρειαζόταν περίπου 130 δισεκατομμύρια δολάρια σε πολεμικές δαπάνες (πολλαπλασιαστής 2,5), που θα απέδιδαν ακριβώς 325 δισεκατομμύρια δολάρια. Αλλά αν ο αντιπληθωρισμός εξακολουθήσει να κινείται στα σημερινά επίπεδα, -1,5%, στις τιμές παραγωγής, αυτό το ποσό είναι εντελώς ανεπαρκές, γιατί μου υποτιμάται την ώρα που το ξοδεύω. Συνεπώς χρειάζονται κι άλλα χρήματα. Για να επανέρθει το ΑΕΠ σε μια κανονική αύξηση, ίση με 3%, χρειάζονται πολεμικές δαπάνες μεγαλύτερες από 600 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο.

Σκεφτείτε τις επιπτώσεις στο δημόσιο χρέος, την αφαίρεση πόρων από άλλους τομείς της οικονομίας, τα επιτόκια που, αργά ή γρήγορα πρέπει να ανέβουν, κλπ, κλπ, κλπ...

Μα σας φαίνεται λογικό να ξοδεύονται 600 δισεκατομμύρια για τον Μπιν Λάντεν; Κι αν όλες αυτές οι επενδύσεις συνεχίσουν να αυξάνουν την παραγωγικότητα και να κατεβάζουν τις τιμές; Μέχρι πότε οι «πολεμικές δαπάνες» πρέπει να επεκτείνονται, για να καλύπτουν μια μειούμενη ζήτηση «μη στρατιωτικών» αγαθών και υπηρεσιών; Σε ένα χρόνο θα χρειάζονται πάνω από 1.000 δισεκατομμύρια δολάρια. Και ούτω καθεξής...

Το Matrix τα έχει παίξει. Και δεν είναι δυνατόν να το έχω καταλάβει μόνο εγώ. Κι άλλοι το ξέρουν. Κι άλλοι ξέρουν ότι το «πρόγραμμα warfare» παρουσιάζει ελάττωμα στη σειρά των εξισώσεων που αφορούν τις στρατιωτικές επενδύσεις, την αύξηση της παραγωγικότητας και την πορεία των τιμών. Ένας πόλεμος, για να έχει ουσιαστική επίδραση σε μια οικονομία όπως η σημερινή, πρέπει να είναι ένας πραγματικά μεγάλος πόλεμος, όχι μια διεθνής αστυνομική επιχείρηση.

Η «σύγκρουση των πολιτισμών», ο ισλαμικός πόλεμος, δεν είναι σοβαρός πόλεμος. Ένας και μοναδικός πραγματικά μεγάλος αντίπαλος υπάρχει: Η Κίνα.

Το Matrix άρχισε να το υπολογίζει αυτό, από τους πρώτους μήνες της αυτοκρατορίας του Μπους του 2ου. Έστειλε ένα αεροπλάνο στον εναέριο χώρο της Κίνας. Προκάλεσε μεγάλο επεισόδιο. Αλλά κάποιος επενέβη στα κυκλώματά του και το εμπόδισε, σκεπτόμενος -όπως το σκέφτηκε και ο στρατηγός Μακ Άρθουρ στην Κορέα- ότι ο πόλεμος εναντίον 1,5 δισεκατομμυρίου κινέζων δεν μπορεί παρά να είναι θερμοπυρηνικός. Οπότε...

Άφησαν τους στρατιωτικούς να παίξουν με το Αφγανιστάν. Έφεραν στα ίσα της την Lockheed και απέφυγαν την κατάρρευση της Wall Street τον Σεπτέμβριο. Αποτελέσματα προσωρινά. Τώρα βρισκόμαστε πάλι στο σημείο που ήμασταν πριν. Αύριο, ή σε ένα μήνα, ή σε τρεις, θα καταφτάσουν στην αγορά τα «προβλήματα» των γιαπωνέζικων τραπεζών, μπροστά στα οποία το τεράστιο χρέος της Αργεντινής είναι μια απλή ακάλυπτη επιταγή επαρχιακής επιχείρησης. Μιλάμε για 152 τρισεκατομμύρια δολάρια, το 30% του ΑΕΠ της Ιαπωνίας. Κι από αυτά, μόνο τα 70 καλύπτονται από εγγυήσεις. Αν το μεταφράσουμε σε τραπεζικούς ισολογισμούς, σημαίνει ότι οι πεντε μεγαλύτερες τράπεζες της Ιαπωνίας έχουν χάσει τα μισά αποθέματά τους. Και οι άλλες απλώς δεν έχουν τίποτα. Τα στοιχεία προέρχονται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, και είναι συνεπώς αισιόδοξα.

Οι ιάπωνες ήταν «the lenders of the last source». Οι σίγουροι δανειστές, αυτοί που μπορούσαν να σώσουν την κατάσταση, ακόμη και την τελευταία στιγμή. Ήτανε. Το μέλλον δεν θα είναι αυτό που μας έλεγαν... «Κάποιοι» πρέπει να βγάλουν την πρίζα... «Κάποιοι» ξέρουν ότι το Matrix μας οδηγεί όλους στην καταστροφή. «Κάποιοι» που δεν έχουν εμφανιστεί ακόμα δημόσια. «Κάποιοι» που περιμένουν να φτάσει ο Μπους ο 2ος στο τέλος της κούρσας για να τον πετάξουν απ το άλογο.

Αυτοί οι «κάποιοι» θα μπορούσε βέβαια να είναι ένα λόμπι της Αυτοκρατορίας. Ακόμα και στην Αυτοκρατορία υπάρχουν «φωτισμένοι». Αλλά αυτοί οι κάποιοι θα μπορούσε να είμαστε και εμείς. Χιλιάδες, εκατοντάδες χιλιάδες εργάτες της νοητικής εργασίας, σπαρμένοι παντού. Στις τράπεζες, στα ερευνητικά κέντρα, στη βιομηχανία του θεάματος, στις διαφημιστικές εταιρίες, στη βιομηχανία του software, στους εκδοτικούς οίκους, σε οποιοδήποτε μέρος σου ζητάνε να χρησιμοποιήσεις τον εγκέφαλό σου, την ικανότητά σου για κοινωνικές σχέσεις, τα συναισθήματά σου, για την επιχείρηση...

Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι που, ανάμεσα σε ένα σερφάρισμα στο Internet, σε μια «έκθεση που πρέπει να είναι έτοιμη σε μιαν ώρα», σε μια ματιά στα μπούτια της συναδέρφου ή στα αντρικά «προσόντα» του συναδέρφου, μπορούν να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να στέλνουν απελπισμένα μηνύματα για βοήθεια. «.Mayday.Mayday. To Matrix τα έχει παίξει... Red Alert. Αν υπάρχουν κι άλλες ανθρώπινες υπάρξεις εδώ γύρω, ελάτε σε επαφή μαζί μας. Αμέσως!»


http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=21484


Το κείμενο γράφτηκε από τον οικονομολόγο που είναι γνωστός με το ψευδώνυμο Sbancor και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Βαβέλ. Εμείς το αναδημοσιεύουμε από το athens indymedia.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Ανάγκη για ένα τοπικό σχέδιο αντιμετώπισης των συνεπειών της κρίσης.

Ένα τοπικό σχέδιο αντιμετώπισης των συνεπειών της κρίσης που θα παίρνει υπόψη του ακριβώς τις ιδιαιτερότητες της νησιωτικής μας κοινωνίας είναι σήμερα αναγκαίο. Αυτό το σχέδιο θα πρέπει να βάζει τις βάσεις και για την αξιοβίωτη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του νομού μας.

Ενώ η φούσκα του χρηματοπιστωτικού συστήματος έχει σκάσει οι κυβερνήσεις επιχειρούν να την συντηρήσουν αντικαθιστώντας τα τοξικά ομόλογα, με κρατικά. Φυσάνε όμως ένα τρύπιο μπαλόνι! Ακόμα και ο πιο καλόπιστος άνθρωπος καταλαβαίνει πως, μέτρα, όπως τα περίφημα 28 δις για τις τράπεζες, δεν λαμβάνονται για να αντιμετωπίσουμε την κρίση. Είναι μέτρα για να στηριχτεί το σημερινό σύστημα.
Είναι σίγουρο ότι η κρίση θα επηρεάσει και το «μικρό μας νησί». Σε πολύ μεγάλο βαθμό η τοπική οικονομία μας είναι εξαρτημένη, στηρίζεται στις εισαγωγές. Η κατανάλωση προϊόντων και υπηρεσιών που παράγονται τοπικά υποχωρεί. Δεν υπάρχει «αυτάρκεια».
Ήδη τα πρώτα σημάδια της κρίσης φαίνονται. Λίγες μόνο συζητήσεις με εργαζόμενους αλλά και τοπικούς επιχειρηματίες είναι ικανές να αντιληφθούμε την εικόνα των συναισθημάτων φόβου και απογοήτευσης για το άμεσο μέλλον.
Μακάρι να διαψευστούμε αλλά μερικές από τις πιθανές επιπτώσεις της κρίσης στην τοπική μας κοινωνία φαίνεται να είναι οι παρακάτω:

1. Μείωση του εισοδήματος στον αγροτικό τομέα εξαιτίας των χρόνιων προβλημάτων του κλάδου, αλλά και εξαιτίας της μείωσης της ζήτησης στις αγορές του εξωτερικού για το λάδι μιας και σε μεγάλο βαθμό αυτό θεωρείται «είδος πολυτελείας».
2. Μείωση του εισοδήματος από τον τουρισμό, εξαιτίας των οικονομικών προβλημάτων που σήμερα αντιμετωπίζουν οι παραδοσιακές αλλά και οι νέες αγορές
3. Μείωση στην αγορά κατοικίας και κατ’ επέκταση της οικοδομικής δραστηριότητας, εξ΄ αιτίας της πολιτικής των τραπεζών.
4. Τελικά: μείωση της ζήτησης με όποιες αρνητικές επιπτώσεις μπορεί αυτή να έχει στην τοπική αγορά.
5. Αύξηση της ανεργίας, εάν μάλιστα συνυπολογίσουμε ότι μέχρι το τέλος της χρονιάς λήγουν και οι συμβάσεις εκατοντάδων εργαζομένων που απασχολούνται στον δημόσιο τομέα με συμβάσεις έργου μέσα από τα διάφορα προγράμματα.

Η τοπική μας οικονομία στηρίζεται στο μικρό και πολύ μικρό μέγεθος. Κυριαρχούν οι πολύ μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις και οι αυτοαπασχολούμενοι. Σε αυτές εργάζεται ένας σημαντικός αριθμός εργαζομένων. Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός μικρών αγροτών και εξ’ ισου ένας μεγάλος αριθμός συνταξιούχων. Έτσι τα μέτρα που μέχρι τώρα έχουν ανακοινωθεί ή πρόκειται να ανακοινωθούν δεν θα έχουν αποτέλεσμα.
Ένα τοπικό σχέδιο αντιμετώπισης των συνεπειών της κρίσης που θα παίρνει υπόψη του ακριβώς αυτές τις ιδιαιτερότητες της νησιωτικής μας κοινωνίας είναι σήμερα αναγκαίο. Αυτό το σχέδιο θα πρέπει να βάζει τις βάσεις και για την αξιοβίωτη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του νομού μας. Κατά την γνώμη μας μερικοί από τους άξονες διεκδίκησης που αυτό το σχέδιο πρέπει να έχει είναι οι παρακάτω:

1. Ενίσχυση της σταθερής απασχόλησης μέσα και από την άμεση ενεργοποίηση του ΕΣΠΑ και την έναρξη υλοποίησης των τοπικών μεγάλων και μικρών έργων .
2. Ενίσχυση και ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος κοινωνικών παροχών σε τοπικό επίπεδο. Εδώ μεγάλο ρόλο πρέπει να παίξει η τοπική αυτοδιοίκηση με την ανάπτυξη ολοκληρωμένης κοινωνικής πολιτικής (πρόνοια - υγεία - παιδικοί σταθμοί).
2. Ενίσχυση του εισοδήματος των αγροτών. Δημιουργία τοπικών δικτύων πώλησης των προϊόντων τους. Ενίσχυση της τοπικής αυτάρκειας σε τρόφιμα που θα παράγονται και θα διοχετεύονται στην τοπική αγορά.
3. Διαφοροποίηση και εμπλουτισμός της παραγωγής με αγροτικά προϊόντα που κάποτε παράγονταν εδώ και σήμερα έχει μειωθεί ή σταματήσει η παραγωγή τους. Υποστήριξη της τοπικής βιοποικιλότητας και σπόρων.
4. Υποστήριξη της παραγωγής προϊόντων της οικιακής οικονομίας για αυτοκατανάλωση. Υποστήριξη και εκπαίδευση των αγροτικών νοικοκυριών στην παραγωγή αυτών των προϊόντων
5. Υποστήριξη και ενίσχυση των μικρών επιχειρήσεων και αυτοαπασχολουμένων. Να γιατί έχει μεγάλη σημασία η άμεση αύξηση του ποσοστού της επιδότησης μέσω του αναπτυξιακού νόμου.
6. Άμεση ενεργοποίηση των μέτρων του ΕΣΠΑ για τις μικρές επιχειρήσεις. Αύξηση και διεύρυνση σε περισσότερες κατηγορίες των χρηματικών κινήτρων
7. Υποστήριξη μορφών συνεργασίας των μικρών επιχειρήσεων και αυτοαπασχολουμένων πού είτε ανήκουν στον ίδιο κλάδο, είτε λειτουργούν συμπληρωματικά κάτι που θα οδηγήσει και στην μείωση του κόστους παραγωγής
8. Ενίσχυση της αλληλοσύνδεσης των νησιωτικών τοπικών κοινωνιών για να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή συμπληρωματικότητα στην παραγωγή και ανταλλαγή των προϊόντων που παράγονται τοπικά. Από εδώ πηγάζει και η ανάγκη για τακτικές και γρήγορες συγκοινωνίες ανάμεσα στα νησιά του Β. Αιγαίου
9. Ενίσχυση και διεύρυνση των τοπικών μηχανισμών χρηματοδότησης των μικρών επιχειρήσεων και των πολιτών.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Ποια έξοδος; από ποια κρίση; με ποιές δυνάμεις;

Ο κόσμος της μισθωτής εργασίας, οι νέοι της επισφαλούς απασχόλησης, όλοι όσοι θέλουν να ζουν παραγωγικά και όχι παρασιτικά, με πλήρη απασχόληση και όχι ευκαιριακή, αυτοί έχουν κίνητρο αλλά και ανάγκη για μια Ελλάδα που παράγει και δημιουργεί και άρα μπορούν να αναλάβουν ρόλο και μάλιστα αποφασιστικό για την επίτευξη ενός τέτοιου στόχου.

Μεγάλη σύγχυση έχει προκαλέσει στην κοινωνία η ανεύθυνη στάση κυβέρνησης και Τραπεζιτών, που, αντί να ενημερώνουν για την αληθινή κατάσταση του τραπεζικού συστήματος, επιδίδονται σ’ ένα ανούσιο παιχνίδι εντυπώσεων.

Η πραγματικότητα βεβαίως, και διεθνώς και στη χώρα μας, είναι ότι η κρίση του χρηματοπιστωτικού τομέα ούτε έχει λήξει ούτε έχει τιθασευτεί.

Αντίθετα, δεν αποκλείονται και νέοι παροξυσμοί της κρίσης άμεσα ή μέσα στο 2009 λόγω, αυτή τη φορά, της ύφεσης της πραγματικής οικονομίας, της χρεοκοπίας επιχειρήσεων και της αύξησης γενικότερα των μη εξυπηρετούμενων δανείων επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

Η κρίση όμως δεν περιορίζεται στο χρηματοπιστωτικό τομέα. Το κύριο δράμα της κρίσης θα παιχτεί – έχει αρχίσει ήδη - στο πεδίο της λεγόμενης πραγματικής οικονομίας, όπου οι απολύσεις και το κλείσιμο επιχειρήσεων θα είναι πηγή σοβαρής, αύξησης της ανεργίας. Σε γενικές γραμμές, το 2009 προμηνύεται να είναι μια «βάρβαρη χρονιά» για χιλιάδες νοικοκυριά που θα γνωρίσουν την ανεργία και την ανέχεια μέσα στο σπίτι τους.

Αλλά το δράμα δεν τελειώνει ούτε εκεί. Το ισχνό και υποχρηματοδοτούμενο κοινωνικό κράτος δε θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες και η δημοσιονομική κατάσταση θα επιδεινωθεί εξ αιτίας της υστέρησης των εσόδων και της αύξησης του κόστους του δημόσιου δανεισμού.

Η κρίση, επομένως, αυτή θα μετεξελιχθεί σε μια κρίση του κοινωνικού κράτους και σε μια κρίση δημοσιονομική.

Ένα σχέδιο εξόδου από την κρίση πρέπει να είναι συνολικό και μεσομακροπρόθεσμο, διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος μέτρα που μπορεί να αμβλύνουν μια διάσταση της κρίσης να επιδεινώνουν άλλες. Ως προς την κατεύθυνση, όμως, και το κοινωνικό περιεχόμενο, η έξοδος από την κρίση αυτή δε μπορεί να γίνει στη βάση των επιλογών του παρελθόντος που ευθύνονται για την κρίση, αλλά στη βάση ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης με την πλήρη απασχόληση και τη δίκαιη διανομή του παραγόμενου πλούτου ως δεσμευτικούς του στόχους.

Μια τέτοια στρατηγική, βεβαίως, δε μπορεί να σταθεί από μόνη της, χωρίς μια σύγχρονη και αναβαθμισμένη παραγωγική βάση, συμβατή με τις αρχές της αειφορίας, καθώς και ένα κράτος απελευθερωμένο από τους κομματικούς στρατούς και τα ποικίλα τρωκτικά και αναθεμελιωμένο πάνω σε νέες κοινωνικές βάσεις.

Όμως, το πιο κρίσιμο ερώτημα που αναδεικνύεται δεν είναι πώς θα βγούμε από την κρίση, αλλά ποιες δυνάμεις θα αναλάβουν το έργο αυτό.

Από τη σκοπιά, δηλαδή, ποιων κοινωνικών δυνάμεων και ποιων αναγκών θα γίνει η ιεράρχηση των προβλημάτων και ο σχεδιασμός των λύσεων; Ποιος θα κάνει τις θυσίες; Ποιος θα καρπωθεί το μέρισμα; Ποιος θα θέσει τις προτεραιότητες και τους κανόνες;

Η έξοδος από την κρίση, λοιπόν, βρίσκεται στις απαντήσεις που θα δοθούν σ’ αυτά τα ερωτήματα. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει μία έξοδος από την κρίση αλλά πολλές. Όπως και ιστορικά βεβαιώνεται.

Αυτός είναι ο λόγος που η κοινωνία και ειδικότερα οι εργαζόμενες τάξεις πρέπει να διεκδικήσουν θέση και ρόλο πρωταγωνιστή σ’ αυτόν το νέο μετα- νεοφιλελεύθερο πολιτικό κύκλο στον οποίον έχουμε μπει, διότι μόνον αυτές μπορούν να εγγυηθούν μια έξοδο από την κρίση που θα εκφράσει τις ανάγκες των πολλών και όχι την ιδιοτέλεια των ολίγων. Ο κόσμος της μισθωτής εργασίας, οι νέοι της επισφαλούς απασχόλησης, όλοι όσοι θέλουν να ζουν παραγωγικά και όχι παρασιτικά, με πλήρη απασχόληση και όχι ευκαιριακή, αυτοί έχουν κίνητρο αλλά και ανάγκη για μια Ελλάδα που παράγει και δημιουργεί και άρα μπορούν να αναλάβουν ρόλο και μάλιστα αποφασιστικό για την επίτευξη ενός τέτοιου στόχου.

Ο κόσμος της γνώσης, των δημόσιων αγαθών και των κοινωνικών λειτουργημάτων, δεν είναι μόνο μισθωτοί αλλά και λειτουργοί. Έχουν κάθε κίνητρο αλλά και ανάγκη, αυτό που κάνουν να το κάνουν σωστά, η δουλειά τους να μη γίνεται εμπόρευμα αλλά να λειτουργεί ως κοινωνικό αγαθό προσιτό σε όλους όσους το έχουν ανάγκη.

Αυτοί είναι ορισμένοι από τους λόγους που ο κόσμος της μισθωτής εργασίας, της γνώσης και των λειτουργημάτων, της αυτοαπασχόλησης, των εργαζόμενων αγροτών και γενικά της μικροπαραγωγής, μπορούν να γίνουν οι πυλώνες της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας, που δεν είναι μόνο αριθμητικά μεγάλη, αλλά έχει τη δύναμη, το κίνητρο και την ανάγκη να στηρίξει και να αγωνισθεί, να κάνει ακόμη και θυσίες, αν χρειαστεί, για να υπάρξει μια προοδευτική διέξοδος από την κρίση.

Οι εργαζόμενες τάξεις, επομένως, πρέπει ασφαλώς να υπερασπιστούν το εισόδημά τους, να αντισταθούν σε προσπάθειες που θα γίνουν για να πληρώσουν αυτές τα βάρη μιας κρίσης για την οποία δεν έχουν οι ίδιες την ευθύνη.

Όμως, δεν πρέπει να περιοριστούν σ’ αυτό. Πρέπει να διεκδικήσουν ρόλο ουσιαστικό, να βάλουν τη σφραγίδα τους όχι μόνο στη διαχείριση του παρόντος αλλά και στη διαμόρφωση του μέλλοντος.

άρθρο του Γιάννη Δραγασάκη στην εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ»

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο του τουρισμού

Στο Ν. 2742/99 για το χωροταξικό σχεδιασμό περιγράφονται με σαφήνεια τα διάφορα επίπεδα σχεδιασμού με ιεραρχική σχέση έτσι ώστε κάθε φορά το υποκείμενο επίπεδο να εναρμονίζεται με το αμέσως υπερκείμενο.

Για δεύτερη φορά τα τελευταία χρόνια η κυβέρνηση προχώρησε σε εκπόνηση μελετών χωροταξικού σχεδιασμού και συγκεκριμένα των Ειδικών Πλαισίων για τις ΑΠΕ, για τον Τουρισμό, για τη Βιομηχανία, για τον Παράκτιο και για τον Ορεινό χώρο χωρίς να εξασφαλίζει τη συμβατότητά τους με Εθνικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης το οποίο ήδη έχει ψηφιστεί στη Βουλή.
Το θέμα δεν είναι τυπικό αφού μόνο ένα Εθνικό Πλαίσιο, που ψηφίζεται από τη Βουλή και ελέγχεται συνταγματικά, μπορεί, θέτοντας εθνικούς στρατηγικούς στόχους για βιώσιμη ανάπτυξη και κοινωνική ευημερία, να λειτουργήσει ως βάση τόσο για το βάρος που μπορεί και πρέπει να έχει ο επί μέρους σχεδιασμός που το κάθε Ειδικό Πλαίσιο υπηρετεί, όσο και τη διασύνδεση των στόχων και των πολιτικών που το καθένα από τα Ειδικά Πλαίσια προάγει.

Ειδικά το Σχεδιο ΚΥΑ για το Ειδικό Πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού για τον Τουρισμό, υπερβαίνοντας τα όρια ενός Τομεακού Πλαισίου αναγορεύει την πολιτική για την τουριστική ανάπτυξη σε νέα «εθνική ιδέα» για τη χώρα, σε βάρος άλλων τομέων σχεδιασμού, άλλων τομέων της οικονομίας, και της προστασίας του περιβάλλοντος. Παρεμβαίνει, επίσης, στην υφιστάμενη νομοθεσία για τους όρους εγκατάστασης τουριστικών μονάδων, κατευθύνοντας την αγορά ακινήτων, δημιουργώντας τετελεσμένα και όρους άσκησης νέων πιέσεων, ενώ, βάσει του Ν. 2742/99, αποτελεί ένα πλαίσιο κατευθύνσεων και δεν καθορίζει χρήσεις γης .
Ειδικότερα:
• Αγνοεί προκλητικά διαβούλευση δεκαετίας στην Ε.Ε. για την ολοκληρωμένη διαχείριση των ακτών, στην οποία μετείχε και η χώρα μας, με υποχρέωση εναρμόνισης των κρατών μελών, τη στιγμή που εκπονείται Ειδικό Πλαίσιο για τον Παράκτιο χώρο, επιτρέποντας δόμηση στα 50 έως 100 μέτρα από τον αιγιαλό, παρά το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή στις χώρες της Ε.Ε. γίνονται μελέτες και εγκρίνονται χρηματοδοτήσεις για αποκατάσταση του παράκτιου χώρου από την επιβάρυνση που έχει υποστεί.
• Περιλαμβάνει προβλέψεις που αφορούν στη χωροθέτηση της βιομηχανίας, παρά το γεγονός ότι παράλληλα εκπονείται Ειδικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία περιορίζοντας τις υποδομές με μόνο κριτήριο την απρόσκοπτη τουριστική ανάπτυξη και όχι σε σχέση με τις ανάγκες της ανάπτυξης της ίδιας της βιομηχανίας, ούτε και τις ανάγκες ποιότητας του δομημένου περιβάλλοντος.
• Παρεμβαίνει ακόμα και στα δίκτυα μεταφορών, υποδομές των οποίων ιεραρχεί αυθαίρετα.
• Ναρκοθετεί όλο τον υποκείμενο σχεδιασμό, τα πρόσφατα θεσμοθετημένα Περιφερειακά Πλαίσια και εκατοντάδες εκπονούμενα ΓΠΣ και ΣΧΟΟΑΠ που χρηματοδοτούνται από το Γ΄ ΚΠΣ, ελέω εντυπώσεων, προσδοκιών και άτυπων πολιτικών εντολών που αποσκοπούν στην άμεση τροποποίησή τους έτσι ώστε να «προλάβουν» να συμπεριλάβουν όρους που το Ειδικό Πλαίσιο θέτει, πολλοί από τους οποίους δεν είναι καν γνωστό αν θα συμπεριληφθούν στην τελική μορφή που θα θεσμοθετηθεί και πότε η διαδικασία αυτή θα ολοκληρωθεί.
ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΛΥΤΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ REAL ESTATE
• Προωθεί την εγκατάσταση μεγάλων τουριστικών επενδύσεων όχι μόνο σε προστατευόμενες περιοχές σε βάρος των φυσικών πόρων αλλά και σε γη υψηλής παραγωγικότητας, σε βάρος της πολιτικής ανάπτυξης της αγροτικής οικονομίας,
• Προσφέρει φθηνή γη, στις προστατευόμενες περιοχές και την ύπαιθρο στις ίδιες αυτές μεγάλες επενδύσεις μαζί με άλλα κίνητρα δόμησης που φθάνουν στο τετραπλάσιο των πυκνοτήτων με τις οποίες μπορούν να οικοδομούν οι πολίτες, και χωροθετεί την τουριστική ανάπτυξη όχι σε περιοχές οικιστικής ανάπτυξης αλλά στην εκτός σχεδίου δόμηση, χωρίς κανένα όριο.
• Παρεμβαίνει στην ουσία της οικιστικής ανάπτυξης γενικεύοντας και «βελτιώνοντας» σε κατεύθυνση μεγαλύτερης εκμετάλλευσης ένα παράλληλο μη ελεγχόμενο σύστημα ιδιωτικής πολεοδόμησης που, με το όνομα της τουριστικής επένδυσης, που δεν περιλαμβάνεται στα στάνταρς του υπολογισμού της οικιστικής ανάπτυξης, θα επιτρέψει την κάλυψη εκτιμώμενης ζήτησης 1.000.000 παραθεριστικών κατοικιών.
• Απέχει από χρήση όρων όπως «κορεσμός», «φέρουσα ικανότητα», «επάρκεια πόρων», «τοπικές ιδιομορφίες» οδηγώντας τη χώρα σε αποτυχημένα πρότυπα μαζικού τουρισμού όπως το ισπανικό που οδήγησε τη χώρα σε κατασπατάληση πόρων, καταστροφές μη αναστρέψιμες, δικαστήρια για πολεοδομικά σκάνδαλα και ελέγχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για όλα τα παραπάνω.

Για όλους αυτούς τους λόγους το παραπάνω σχέδιο θα πρέπει να αποσυρθεί και άμεσα να ξεκινήσει η συζήτηση για ένα νέο σχέδιο με βάση τις προτάσεις των φορέων.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Η κρίση, ο κ. Κ. Καραμανλής, ο κ. Γ. Παπανδρέου και οι τράπεζες

Ο γέρο-Μαρξ εκδικείται και επανέρχεται με νεανικό σφρίγος στην επικαιρότητα. Όλα, στον πάλαι ποτέ «αστραφτερό» καπιταλιστικό κόσμο μοιάζουν να σωριάζονται. Αγορές, τράπεζες, επενδυτικά funds, ιστορικές επιχειρήσεις. Οι οικονομίες βουλιάζουν στην ύφεση.

Όλα τα παραδοσιακά εργαλεία των κυβερνήσεων, που ανέκοψαν προς το παρόν ένα γενικευμένο κραχ, έχουν πλέον αχρηστευθεί. Από την μείωση των επιτοκίων έως τα ληστρικά, σε βάρος των λαών, πακέτα «διάσωσης»! Οι ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, χρεωμένες ήδη και ορισμένες υπερχρεωμένες, εκδίδουν συνεχώς ομόλογα για να καλύψουν τις «μαύρες τρύπες». Σε λίγο ο κόσμος θα πλημμυρίσει με κρατικές ομολογίες χωρίς αντίκρισμα! Κι όμως, οι κυρίαρχοι του πλανήτη και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού δεν θέλουν και δεν μπορούν να βγάλουν κανένα συμπέρασμα. Αντίθετα, επιμένουν στο δρόμο της καταστροφής.

Χαρακτηριστικές οι αποφάσεις των «27» της Ε.Ε. με τις οποίες αφήνουν άθικτο το νεοφιλελεύθερο καπιταλιστικό σύστημα και προτείνουν απλώς μέτρα αυστηρότερης εποπτείας του! Αντί να χτυπήσουν τον γάιδαρο, βαράνε το σαμάρι. Οι G-20 οδηγούνται σε βέβαιο ναυάγιο!

Σε ναυάγιο, δυστυχώς, οδηγείται και η ελληνική οικονομία με εφιαλτικές κοινωνικές συνέπειες. Ζούμε την πλήρη και παταγώδη αποτυχία ενός οικονομικοκοινωνικού μοντέλου που αποθέωσαν από τη δεκαετία του '90 οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και το οποίο κλιμακώνει η κυβέρνηση της Ν.Δ. Το μοντέλο αυτό στηρίχθηκε στις νεοφιλελεύθερες απορυθμίσεις σε όλους τους τομείς, στην παράδοση στις αγορές, στην χρηματιστηριακή και κερδοσκοπική διαχείριση της οικονομίας, στην παραγωγική εξάρθρωση της χώρας, σε ένα πρωτοφανές κύμα ιδιωτικοποιήσεων και εκποίησης κοινωνικών αγαθών και τέλος στην απίστευτη απληστία και υπεργιγάντωση των τραπεζών, οι οποίες αναγορεύθηκαν σε ατμομηχανή της ανάπτυξης! Αυτή η ανάπτυξη, βασισμένη στο «τσιμέντο» και στη δανειακή υπερεπέκταση, η οποία τροφοδοτούσε με ληστρικούς όρους και αβέβαια εισοδήματα του μέλλοντος, μια επίπλαστη καταναλωτική «ευμάρεια», γνωρίζει μια ολοκληρωτική χρεοκοπία.

Οι ελπίδες στον υπεύθυνο της κρίσης;

Το τραγικό είναι ότι ακόμα και σήμερα, η κυβέρνηση του Κ. Καραμανλή αντί να αποδυναμώνει ενισχύει και επιτείνει τις νεοφιλελεύθερες «μεταρρυθμίσεις», ενώ στηρίζει τις ελπίδες διεξόδου από την κρίση στον κατ' εξοχήν υπεύθυνο για αυτήν: το τραπεζικό κεφάλαιο. Παράλληλα, ο κ. Γ. Παπανδρέου, αδίδακτος επί της ουσίας από το παρελθόν, επιδίδεται σε συναντήσεις με τους τραπεζίτες και εκφωνεί καθημερινά όλο και πιο ανούσιες, διαχειριστικές, και αντιφατικές προτάσεις, οι οποίες επιχειρούν να συμβιβάσουν τα ασυμβίβαστα. Να κρατήσουν ανέπαφες τις δομές του νεοφιλελεύθερου συστήματος και από την άλλη να δημιουργήσουν επικοινωνιακές εντυπώσεις ενός κοινωνικού προσώπου. Τραγέλαφος!

Παρακολουθούμε το τελευταίο διάστημα ένα πρωτοφανές θέατρο του παραλόγου. Την κυβέρνηση να περιφέρει μεγαλόψυχα, με όλο και πιο ελαστικές τροποποιήσεις, ένα πακέτο προσφοράς 28 δισ. ευρώ προς τις τράπεζες, τις τελευταίες να παριστάνουν τις «δύσκολες» να αποδεχθούν την παραχώρηση και το ΠΑΣΟΚ να προτείνει τον δια νόμου πειθαναγκασμό τους να συμμετάσχουν, χωρίς εξαιρέσεις, στη μοιρασιά του μυθώδους ευεργετήματος. Με προϋποθέσεις βεβαίως ...;

Φτάσαμε στο σημείο ένα πακέτο 28 δισ., το οποίο οι τράπεζες επιθυμούν διακαώς να κατασπαράξουν, να εμφανίζονται ως εκβιαζόμενα θύματα πειθαναγκασμού για να το παραλάβουν! Αυτό το σενάριο επιστημονικής φαντασίας καταδεικνύει την απόλυτη ομηρία του δικομματικού συστήματος στο κυρίαρχο τραπεζικό κεφάλαιο.

Ακόμα πιο τραγικό, ίσως, είναι ότι η μια μετά την άλλη οι Τράπεζες, την ώρα που συνεχίζουν τη λεηλασία του καταναλωτικού κοινού και υπεραύξησαν ανενόχλητες τα επιτόκια δανεισμού, επιχειρούν να δώσουν την εντύπωση ότι επιδίδονται σε κοινωνικές πολιτικές προς τους πιο ευπαθείς δανειολήπτες.

Είναι χαρακτηριστικό ότι πρώτος πρότεινε το «πάγωμα» για ένα χρόνο των δόσεων των δανείων ο κ. Γ. Παπανδρέου, για να βρει άμεσα τη θερμή υποστήριξη του κ. Α. Βγενόπουλου, να ακολουθήσει η κυβέρνηση με ανούσιες απειλές και δηλώσεις ότι σκέπτεται να εφαρμόσει το μέτρο και να έρθουν στη συνέχεια όλες, σχεδόν, οι τράπεζες, να κάνουν πράξη τις «γενναιόδωρες» εξαγγελίες.

Το εξάμηνο «πάγωμα», όμως, των δόσεων των στεγαστικών δανείων, που αποφάσισαν οι τράπεζες, για αυτούς που λαμβάνουν επίδομα ανεργίας, μπορεί να προσφέρει κάποια προσωρινή ανακούφιση στον πονοκέφαλο των δανειοληπτών, αλλά θα επιφέρει ιλίγγους στο μέλλον. Κι αυτό γιατί οι τόκοι και μάλλον τα χρεολύσια του «παγωμένου» εξαμήνου δεν θα μετατεθούν απλώς στο μέλλον, αλλά θα κεφαλαιοποιηθούν και ανατοκιζόμενοι θα πληρωθούν ως χρυσάφι σε ευθετότερο χρόνο.

Όπως και η αναστολή πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας για έξι μήνες, θα συνοδευθεί με νέες επιβαρύνσεις και τόκους υπερημερίας και θα έχει ως αποτέλεσμα τη γενικότερη καταστροφή του δανειολήπτη και τη βέβαιη, με την πάροδο του εξαμήνου, απώλεια, με ακόμα πιο δυσμενείς όρους, του σπιτιού του.

Διέξοδος με ριζική αμφισβήτηση του συστήματος

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε έγκαιρα δέσμη θέσεων για να αντιμετωπισθεί η ασυδοσία των τραπεζών, με επίκεντρο την αμφισβήτηση της απελευθέρωσης της χρηματοπιστωτικής αγοράς και μια στρατηγική επανεθνικοποίησης του τραπεζικού συστήματος. Πρώτο βήμα σε αυτή τη λογική θα ήταν το πέρασμα της Εθνικής Τράπεζας σε δημόσια ιδιοκτησία, ώστε από κοινού με το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και την Αγροτική Τράπεζα να ασκήσουν μια νέα πολιτική, με αποκλειστικά αναπτυξιακά και κοινωνικά κριτήρια.

Αυτές τις ώρες, η διέξοδος από την κρίση ή θα είναι προοδευτική και σοσιαλιστική με τη ριζική αμφισβήτηση, όχι μόνο του νεοφιλελευθερισμού, αλλά και του ίδιου του καπιταλισμού ή θα εισέλθουμε σε μια νέα πρωτοφανή βαρβαρότητα, την χειρότερη ίσως που γνώρισε ποτέ αυτός ο πλανήτης. Τρίτος δρόμος δεν υπάρχει! Και όσοι τον αναζητούν ή και τον προτείνουν, άλλοι από αφέλεια και πολλοί με περισσή ιδιοτέλεια επιταχύνουν την τραγωδία!

Του Παναγιώτη ΛΑΦΑΖΑΝΗ

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Η εποχή της μετάβασης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα, τα όρια της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και η πτώση του νεοφιλελευθερισμού

Μέχρι πρόσφατα, η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία διήγε μια περίοδο συγκριτικής ηρεμίας και αναπτυσσόταν με σχετικά γοργό ρυθμό μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2001–2002. Κατά τη διάρκεια αυτής της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης σημειώθηκαν αρκετές σημαντικές οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις. Πρώτον, οι Ηνωμένες Πολιτείες –η φθίνουσα ηγεμονική δύναμη που εξακολουθεί όμως να είναι ο κυρίαρχος κινητήριος μοχλός της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας– χαρακτηρίζεται από αυξανόμενα εσωτερικά και εξωτερικά ελλείμματα.

Η οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών γνώρισε μια περίοδο «ανάπτυξης» που στηρίχτηκε στο δανεισμό και στην κατανάλωση, ενώ οι μισθοί και η απασχόληση έμεναν στάσιμοι, και αντιμετώπισε μεγάλα και αυξανόμενα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (το έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών είναι ένας γενικός δείκτης για το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου). Δεύτερον, η Κίνα έχει εξελιχθεί σε σημαντικό παράγοντα της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας και διαδραματίζει όλο και πιο κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης. Τρίτον, η παγκόσμια καπιταλιστική συσσώρευση ασκεί όλο και περισσότερη πίεση στους φυσικούς πόρους του κόσμου και στο περιβάλλον. Εμφανίζονται όλο και πιο πειστικές αποδείξεις ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου θα φτάσει στο ανώτατο όριό της και σε λίγα χρόνια θα ξεκινήσει η πτωτική πορεία της. Τέταρτον, η ιμπεριαλιστική περιπέτεια των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή δέχτηκε συντριπτικά πλήγματα, και όπως είναι αναμενόμενο αυξάνεται η αντίσταση στο νεοφιλελευθερισμό και στον ιμπεριαλισμό των ΗΠΑ σε όλο τον κόσμο.

Αφού έσκασε η φούσκα των στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ και η κυριαρχία του δολαρίου στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα γίνεται όλο και πιο επισφαλής, η οικονομία των ΗΠΑ διανύει τώρα μια περίοδο κάμψης, ενώ η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αστάθειας και στασιμότητας. Τα επόμενα χρόνια είναι πιθανό να γίνουμε μάρτυρες μιας ευρείας ανασύνταξης των διαφόρων πολιτικών και οικονομικών δυνάμεων, οι οποίες θα δώσουν το έναυσμα για μια νέα έξαρση στον παγκόσμιο ταξικό αγώνα.

Ο νεοφιλελευθερισμός και οι παγκόσμιες ανισορροπίες

Από τη δεκαετία του 1980, ο νεοφιλελευθερισμός αποτελεί την κυρίαρχη οικονομική ιδεολογία του παγκόσμιου καπιταλισμού. Μέσω των νεοφιλελεύθερων πολιτικών και θεσμών (όπως ο μονεταρισμός, οι ιδιωτικοποιήσεις, η απορρύθμιση, η «μεταρρύθμιση» της αγοράς εργασίας, η οικονομική και εμπορική απελευθέρωση) αυξήθηκαν οι ανισότητες όσον αφορά το εισόδημα και την κατανομή του πλούτου, και σε πολλά μέρη του κόσμου οι άνθρωποι υπέστησαν συντριπτική επιδείνωση στο επίπεδο διαβίωσής τους. Καθώς το χρηματιστικό κεφάλαιο έρρεε από χώρα σε χώρα αναζητώντας κερδοσκοπικά κέρδη, η μια εθνική οικονομία μετά την άλλη καταστρεφόταν. Εξαιτίας της πίεσης που ασκούσαν οι καπιταλιστές του χρηματοπιστωτικού τομέα και οι θεσμικοί αντιπρόσωποί τους (όπως είναι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Παγκόσμια Τράπεζα και το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ) πολλές εθνικές κυβερνήσεις δεσμεύτηκαν να ακολουθήσουν τη λεγόμενη «υπεύθυνη» φορολογική και νομισματική πολιτική, που είχε συχνά καταστροφικές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες.

Μέχρι τη δεκαετία του 1990, οι αντιφάσεις του νεοφιλελευθερισμού είχαν επιφέρει όλο και πιο βίαιες οικονομικές κρίσεις. Από το 1995 μέχρι το 2002, η παγκόσμια οικονομία δέχτηκε διαδοχικά πλήγματα από τις κρίσεις που ξέσπασαν στο Μεξικό, σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, στη Ρωσία, στην Αργεντινή και στην Τουρκία. Η ιαπωνική οικονομία πάλευε με τον αποπληθωρισμό και τη στασιμότητα μετά τη φούσκα των περιουσιακών στοιχείων που έσκασε το 1990. Υπήρχε σοβαρός κίνδυνος να εισέλθει ολόκληρη η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία σε έναν φαύλο κύκλο οικονομικών κρίσεων και να βυθιστεί σε οικονομική ύφεση. Σε αυτή την περίσταση, το έλλειμμα ισοζυγίου στις τρέχουσες συναλλαγές στις ΗΠΑ έπαιξε τον απαραίτητο σταθεροποιητικό ρόλο.

Τη δεκαετία του 1990, οι Ηνωμένες Πολιτείες βίωσαν τη μεγαλύτερη φούσκα της χρηματιστηριακής αγοράς στην ιστορία. Παρότι οι πραγματικοί μισθοί και το οικογενειακό εισόδημα έμεναν στάσιμα, η κατανάλωση των νοικοκυριών αυξανόταν ραγδαία, ενώ παράλληλα διογκωνόταν και ο δανεισμός των νοικοκυριών. Στην κάμψη του 2001, από φόβο μήπως οι Ηνωμένες Πολιτείες πέσουν σε μια διαρκή στασιμότητα ιαπωνικού τύπου, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα διέκοψε δραστικά την πολιτική των επιτοκίων και διατήρησε την πραγματική πολιτική επιτοκίων υπό το μηδέν για αρκετά χρόνια. Κατά συνέπεια, για ιστορικούς λόγους η χρηματιστηριακή αγορά εξακολούθησε να είναι σε μεγάλο βαθμό υπερτιμημένη, και η υπερβολική προσφορά χρήματος και πιστωτικού κεφαλαίου πυροδότησαν τη μεγάλη φούσκα των στεγαστικών δανείων.

Χάρη στις αλλεπάλληλες φούσκες των περιουσιακών στοιχείων, η οικονομία των ΗΠΑ κατάφερε να διατηρήσει μια σχετικά γοργή ανάπτυξη της εγχώριας ζήτησης. Ενώ ο υπόλοιπος κόσμος αντιμετώπιζε την ανεπαρκή εσωτερική ζήτηση, οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών στις ΗΠΑ τείνουν να αυξάνονται με πιο γρήγορο ρυθμό από τις εξαγωγές. Κατά συνέπεια, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν μεγάλα και αυξανόμενα ελλείμματα ισοζυγίου στις τρέχουσες συναλλαγές, τα οποία ξεπέρασαν τα 800 δισεκατομμύρια δολάρια ή το 6 τοις εκατό του ΑΕΠ το 2006.

Τα ελλείμματα ισοζυγίου των ΗΠΑ στις τρέχουσες συναλλαγές δημιουργούν άμεσα ενεργό ζήτηση στην υπόλοιπη παγκόσμια οικονομία, επιτρέποντας σε πολλές οικονομίες, ανάμεσα στις οποίες οι οικονομίες της Ασίας και οι χώρες που εξάγουν πετρέλαιο και εμπορεύματα, να επιδιώξουν μια οικονομική ανάπτυξη βασισμένη στις εξαγωγές. Αλλά το πιο σημαντικό ίσως είναι ότι τα ελλείμματα ισοζυγίου στις τρέχουσες συναλλαγές αντιπροσωπεύουν τις δαπάνες των ΗΠΑ που υπερβαίνουν το εισόδημα και οι οποίες χρηματοδοτούνται από δάνεια που προέρχονται από τον υπόλοιπο κόσμο. Επομένως, τα ελλείμματα των ΗΠΑ δημιουργούν ενεργητικό στις χώρες του υπόλοιπου κόσμου.

Οι Κεντρικές Τράπεζες των ασιατικών οικονομιών και οι χώρες που εξάγουν πετρέλαιο έγιναν οι κυριότεροι χρηματοδότες των ελλειμμάτων στο ισοζύγιο των τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ. Από το 1996 ως το 2006, τα συνολικά συναλλαγματικά αποθέματα των χωρών με χαμηλό και μέτριο εισόδημα ανήλθαν από τα 527 δισεκατομμύρια δολάρια στα 2,7 τρισεκατομμύρια δολάρια και το μερίδιό τους στο παγκόσμιο ΑΕΠ υπερτριπλασιάστηκε, και από το 1,7 τοις εκατό έφτασε στο 5,6 τοις εκατό. Η αύξηση των συναλλαγματικών αποθεμάτων αποσόβησε τον κίνδυνο μαζικής φυγής κεφαλαίων και οικονομικής κρίσης, δίνοντας σε εκείνες τις χώρες το περιθώριο να επιδιώξουν αναπτυξιακή μακροοικονομική πολιτική. Η Κίνα, ειδικά, έχει παίξει κρίσιμο ρόλο στη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων των τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ και έχει συσσωρεύσει τα μεγαλύτερα συναλλαγματικά αποθέματα, τα οποία κυμαίνονται προς το παρόν γύρω στα 1,6 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Τη «χρυσή εποχή» της δεκαετίας του 1960, η παγκόσμια οικονομία αναπτυσσόταν γοργά με το ετήσιο ποσοστό ανάπτυξης να κυμαίνεται ανάμεσα στο 4 και το 7 τοις εκατό. Από τη δεκαετία του 1970, η παγκόσμια οικονομία παλεύει με την αργή ανάπτυξη και τα ποσοστά της κυμαίνονται κυρίως ανάμεσα στο 2 και στο 4 τοις εκατό. Κατά τη διάρκεια τεσσάρων περιόδων, 1974–75, 1980–82, 1991–93 και 2001–02, η παγκόσμια οικονομία διερχόταν βαθιά κρίση. (Παρότι δεν έχει διατυπωθεί επίσημα, η παγκόσμια οικονομία θεωρείται γενικά ότι βρίσκεται σε κάμψη όταν το παγκόσμιο ποσοστό οικονομικής ανάπτυξης πέφτει κάτω από το 2,5 τοις εκατό το χρόνο.) Από το 2003, η παγκόσμια οικονομία απολαμβάνει μια σχετική σταθερότητα και αναπτύσσεται με 4 τοις εκατό περίπου το χρόνο. Ωστόσο, καθώς η οικονομία των ΗΠΑ βρίσκεται σε κάμψη, αυτή η σύντομη περίοδος σχετικής σταθερότητας πρόκειται να λάβει τέλος.

Η οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ από το 2001

Η οικονομική ανάκαμψη των ΗΠΑ μετά την υποχώρηση του 2001 ήταν πολύ αδύναμη. Έκτοτε ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης ήταν μόνο 2,4 τοις εκατό σε σύγκριση με το 4 τοις εκατό στη δεκαετία του 1960 και το 3,3 τοις εκατό στις δεκαετίες του 1980 και του 1990. Τόσο η απασχόληση όσο και οι πραγματικοί μισθοί των εργαζομένων έχουν παραμείνει στάσιμοι. Μετρημένο σε δολάρια με έτος βάσης το 1982, το μέσο πραγματικό ωρομίσθιο των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα στις ΗΠΑ το 2006 ήταν 8,2 δολάρια, περίπου ογδόντα σεντ λιγότερα από το 1972. Από το 2000, το πραγματικό μέσο οικογενειακό εισόδημα διαρκώς μειώνεται.

Ωστόσο, τα κέρδη των πολυεθνικών εταιριών έχουν φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη. Το μερίδιο των κερδών των πολυεθνικών στο ΑΕΠ αυξήθηκε από 5,8 τοις εκατό το 2001 σε 9,8 τοις εκατό το 2006. Η χρηματιστηριακή τιμή σε σχέση με τα ποσοστά του κέρδους παραμένει υπερβολικά υψηλή, γεγονός που υποδηλώνει ότι η φούσκα της χρηματιστηριακής αγοράς δεν έχει ακόμα αποπληθωριστεί εντελώς. Η έκρηξη της χρηματιστηριακής αγοράς στα τέλη της δεκαετίας του 1990 οδήγησε σε καθολικές υπερεπενδύσεις. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο βαθμός χρησιμοποίησης του παραγωγικού δυναμικού στη βιομηχανία έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδό του μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με ουσιαστική πλεονασματική παραγωγική ικανότητα, οι ιδιωτικές επενδύσεις ακολουθούσαν αργό ρυθμό παρά τη δραματική αύξηση των κερδών των πολυεθνικών.

Από το 2001 η οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ ήταν αποτέλεσμα της αύξησης της κατανάλωσης των νοικοκυριών, η οποία σήμερα αποτελεί πάνω από το 70 τοις εκατό του ΑΕΠ. Καθώς η πλειονότητα των νοικοκυριών υποφέρει από τη μείωση ή τη στασιμότητα του πραγματικού εισοδήματος, η αύξηση της κατανάλωσης χρηματοδοτήθηκε από την εκρηκτική διόγκωση των οικιακών χρεών. Το χρέος των νοικοκυριών στις ΗΠΑ εκτοξεύτηκε από το 90 τοις εκατό περίπου του διαθέσιμου ατομικού εισοδήματος στο 103 τοις εκατό το 2000, και στο 140 τοις εκατό το 2006. Μέχρι το 2007, η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών (τόκος και αποπληρωμή του κεφαλαίου) έχει φτάσει στο 14 τοις εκατό του διαθέσιμου εισοδήματος, το μεγαλύτερο ποσοστό που έχει καταγραφεί ποτέ. Στο μεταξύ, το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών (η αναλογία των οικιακών αποταμιεύσεων σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα) έχει πέσει από το ιστορικό ποσοστό του 10 τοις εκατό περίπου στο μηδέν σχεδόν.

Προφανώς, η κατανάλωση που στηρίχθηκε στα δάνεια δεν ήταν σταθερή. Ούτε το χρέος ούτε οι δανειακές υποχρεώσεις των νοικοκυριών μπορούν να αυξάνονται επ’ άπειρον συγκριτικά με το οικογενειακό εισόδημα. Αφού έσκασε η φούσκα των στεγαστικών δανείων, τα νοικοκυριά θα πρέπει να αυξήσουν το ποσοστό αποταμιεύσεων και να μειώσουν το δανειακό τους βάρος. Αν το ποσοστό αποταμιεύσεων των νοικοκυριών επέστρεφε στο μέσο ιστορικό του επίπεδο, θα επέφερε τεράστια μείωση στις οικογενειακές δαπάνες. Καθώς η πλειονότητα των νοικοκυριών στις ΗΠΑ υποφέρει από την πτωτική τάση ή τη στασιμότητα του πραγματικού εισοδήματος, είναι δύσκολο να αυξηθεί η κατανάλωση με γοργούς ρυθμούς τα επόμενα χρόνια. Αν η κατανάλωση παρουσιάσει στασιμότητα, τότε, δεδομένης της τεράστιας σημασίας της κατανάλωσης στην οικονομία των ΗΠΑ, είναι πολύ πιθανό να εισέλθει η οικονομία σε βαθιά κάμψη, που θα ακολουθηθεί από διαρκή στασιμότητα.

Θα σπεύσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα να σώσει την κατάσταση και να δημιουργήσει άλλη μια τεράστια φούσκα περιουσιακών στοιχείων; Τρομοκρατημένη από την αναστάτωση των χρηματιστηριακών αγορών σε όλον τον πλανήτη, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα έχει ήδη περικόψει δραστικά τα επιτόκια. Ωστόσο, με τη χρηματιστηριακή και τη στεγαστική αγορά αρκετά υπερτιμημένη, δύσκολα μπορεί να εντοπίσει κανείς μια άλλη μεγάλη ενδεχόμενη φούσκα περιουσιακών στοιχείων. Εντούτοις, καθώς το οικογενειακό χρέος βρίσκεται σε πολύ υψηλό επίπεδο και το ποσοστό των αποταμιεύσεων κινείται τόσο χαμηλά, τα χαμηλά επιτόκια δεν μπορούν να τονώσουν παρά ελάχιστα την οικιακή κατανάλωση.

Πιο ρεαλιστικό θα ήταν, καθώς η οικιακή κατανάλωση μένει στάσιμη ή συρρικνώνεται, να προσπαθήσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ να αντιμετωπίσει την έλλειψη με περισσότερες δημόσιες δαπάνες και αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Αν το ποσοστό αποταμιεύσεων των νοικοκυριών αυξηθεί και προσεγγίσει τη μέση ιστορική τιμή του, τότε η Ουάσιγκτον θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα πολύ μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα, της τάξεως του 6 τοις εκατό του ΑΕΠ ή και μεγαλύτερο. Δεδομένου του τρέχοντος πολιτικού κλίματος στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι αμφίβολο αν μπορεί να αναπτυχθεί και να εφαρμοστεί επαρκώς μια αποτελεσματική και μεγαλόπνοη δημοσιονομική πολιτική.

Αν η παρούσα ή, μάλλον, η επόμενη κυβέρνηση έχει το θάρρος να υλοποιήσει μια επιθετική αναπτυξιακή πολιτική για να δώσει μεγάλη ώθηση στην οικονομία, τότε οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πιθανό να εξακολουθήσουν να αντιμετωπίζουν μεγάλο έλλειμμα ισοζυγίου στις τρέχουσες συναλλαγές. Με το έλλειμμα ισοζυγίου στις τρέχουσες συναλλαγές στο 6 τοις εκατό του ΑΕΠ, το καθαρό εξωτερικό χρέος των ΗΠΑ μπορεί να εξακολουθήσει να αυξάνεται μέχρι να φτάσει το 120 τοις εκατό του ΑΕΠ.[1] Όμως αυτό δεν είναι δυνατό. Πολύ πριν φτάσουμε σε αυτό το θεωρητικό όριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερες δυσκολίες στη χρηματοδότηση του ελλείμματος του ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών τους. Η τρέχουσα σχετικά ελεγχόμενη πτώση του δολαρίου θα εξελισσόταν σε κατάρρευση. Το δολάριο θα έχανε το κύρος του ως το κύριο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βίωναν τη δική τους θεραπεία σοκ.

Με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα αντέξουν για πολύ ακόμα το αυξανόμενο έλλειμμα ισοζυγίου στις τρέχουσες συναλλαγές. Δεδομένου του κρίσιμου ρόλου που παίζουν τα ελλείμματα ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών των Ηνωμένων Πολιτειών στη σταθεροποίηση της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας, αν η οικονομία των ΗΠΑ περιπέσει σε παρατεταμένη στασιμότητα και το έλλειμμα των τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ πρέπει να αντιμετωπιστεί, προκύπτει το εξής ερώτημα: ποια από τις άλλες μεγάλες οικονομίες μπορεί να αντικαταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και να διαδραματίσει κυρίαρχο ρόλο στην ανάπτυξη της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας;


Η Κίνα και ο παγκόσμιος καπιταλισμός

Η συμβολή των ΗΠΑ στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη έχει μειωθεί από το 40 τοις εκατό περίπου που ήταν στα τέλη της δεκαετίας του 1990 στο περίπου 30 τοις εκατό σήμερα, και η συμβολή της ευρωζώνης έχει μειωθεί από το 20 τοις εκατό στο 10 τοις εκατό περίπου. Αντίθετα, η συμβολή της Κίνας έχει αυξηθεί στο 15 τοις εκατό περίπου και ο όμιλος BRIC (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα) παράγει σήμερα περισσότερο από το 20 τοις εκατό της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης.

Καθώς η ευρωζώνη δεν διαθέτει αναπτυξιακή ορμή, και η Βραζιλία, η Ρωσία και η Ινδία δεν έχουν προς το παρόν τη δύναμη να διαδραματίσουν αποφασιστικό ρόλο στην παγκόσμια οικονομία, η Κίνα φαίνεται εύλογα να είναι η μόνη υποψήφια χώρα που μπορεί να πάρει τη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών και να γίνει η κυρίαρχη κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας. Μπορεί η Κίνα να οδηγήσει τον παγκόσμιο καπιταλισμό σε μια νέα περίοδο σταθερότητας και γρήγορης ανάπτυξης;

Θα αντιληφθεί εγκαίρως η κινεζική καπιταλιστική τάξη την κατάσταση, για να πραγματοποιήσει αυτή την οικονομική και κοινωνική αναδιάρθρωση; Ας υποθέσουμε ότι η ηγεσία του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος διαθέτει τη διορατικότητα να αντιληφθεί ότι, προς όφελος των μακροπρόθεσμων συμφερόντων του κινεζικού καπιταλισμού, είναι απαραίτητο να γίνουν μερικές παραχωρήσεις στους Κινέζους εργαζόμενους και αγρότες. Θα έχει το κόμμα την απαραίτητη βούληση και τα μέσα για να επιβάλει αυτή την ανακατανομή στις πολυεθνικές επιχειρήσεις, στους πλούσιους Κινέζους καπιταλιστές (πολλοί από τους οποίους διατηρούν στενές σχέσεις με το κόμμα και την κυβέρνηση) και στις επαρχιακές και τοπικές διοικήσεις που τα τελευταία χρόνια έχουν συνάψει διάφορες συμμαχίες με τους εγχώριους και ξένους καπιταλιστές; Αυτά είναι μερικά δύσκολα ερωτήματα για την ελίτ των Κινέζων καπιταλιστών.


Τα όρια παραγωγής πετρελαίου και τα όρια της συσσώρευσης

Ας υποθέσουμε ότι η κινεζική καπιταλιστική τάξη έχει την πρόνοια να επιδιώξει μια κεϋνσιανού τύπου σοσιαλδημοκρατική αναδιάρθρωση. Θα καταφέρει μια τέτοια αναδιάρθρωση να οδηγήσει τον κινεζικό καπιταλισμό στο δρόμο της βιώσιμης, σταθερής και γοργής ανάπτυξης, και η ανάπτυξη της κινεζικής οικονομίας με τη σειρά της θα οδηγήσει την παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία σε μια νέα «χρυσή εποχή»;

Η αύξηση της ενεργειακής κατανάλωσης στην Κίνα έχει επιταχυνθεί πολύ από το 2000. Σήμερα καταλαμβάνει το 15 τοις εκατό του παγκόσμιου συνόλου και ανέρχεται στο 70 τοις εκατό της ενεργειακής κατανάλωσης των ΗΠΑ. Με τον παρόντα ρυθμό αύξησης, η ενεργειακή κατανάλωση της Κίνας θα διπλασιαστεί σε επτά χρόνια, και σύντομα η Κίνα θα ξεπεράσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και θα εξελιχθεί στον μεγαλύτερο ενεργειακό καταναλωτή στον κόσμο. Το 70 τοις εκατό της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης της Κίνας βασίζεται στο κάρβουνο, και η κατανάλωση άνθρακα στην Κίνα αυξάνεται με ρυθμό που φαίνεται ότι θα διπλασιαστεί σε επτά χρόνια. Η κατανάλωση πετρελαίου στην Κίνα (που ήδη αποτελεί το ένα τρίτο της παγκόσμιας αυξητικής ζήτησης για πετρέλαιο) αυξάνεται με ρυθμούς που δηλώνει ότι θα διπλασιαστεί σε εννέα χρόνια. Με άλλα λόγια, σε μία δεκαετία περίπου, αν συνεχιστεί η παρούσα τάση, η Κίνα θα καταναλώνει μία και μισή φορά την ενέργεια που καταναλώνουν σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες. Θα καταφέρει να ανταποκριθεί άραγε η παγκόσμια παροχή ενέργειας στη γοργά αυξανόμενη ζήτηση της Κίνας καθώς και στις ανάγκες του υπόλοιπου κόσμου;

Για να καλύψει το 80 τοις εκατό του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού της, η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακας). Το πετρέλαιο αποτελεί το ένα τρίτο του συνολικού ενεργειακού εφοδιασμού και το 90 τοις εκατό της ενέργειας στον τομέα των μεταφορών. Το πετρέλαιο αποτελεί επίσης και το βασικό συστατικό στην παραγωγή λιπασμάτων, πλαστικών, της σύγχρονης ιατρικής, και πολλών χημικών.

Το πετρέλαιο είναι μη ανανεώσιμος πόρος. Σε μια πρόσφατη μελέτη, το Γερμανικό Παρατηρητήριο Ενέργειας επισημαίνει ότι οι ανακαλύψεις πετρελαίου σε ολόκληρο τον κόσμο κορυφώθηκαν τη δεκαετία του 1960 και η παγκόσμια παραγωγή αργού πετρελαίου έχει πιθανότατα φτάσει στο αποκορύφωμά της• στα επόμενα χρόνια θα αρχίσει να μειώνεται. Έξω από τον ΟΠΕΚ, η παραγωγή πετρελαίου σε είκοσι πέντε σημαντικές πετρελαιοπαραγωγούς χώρες ή περιοχές έχει ήδη φτάσει στο ανώτατο σημείο της, και μόνο εννέα χώρες ή περιοχές έχουν ακόμα δυνατότητες αύξησης της παραγωγής. Όλες οι κορυφαίες διεθνείς πετρελαϊκές εταιρίες αγωνίζονται να αποτρέψουν τη μείωση της πετρελαϊκής παραγωγής τους.[3]

Ο Κόλιν Κάμπελ από το Σύνδεσμο Μελέτης των Ορίων Παραγωγής Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου (ASPO) εκτιμά ότι η παγκόσμια παραγωγή όλων των υγρών καυσίμων (το αργό πετρέλαιο, η ασφαλτούχος άμμος, ο ασφαλτούχος σχιστόλιθος, το υγροποιημένο φυσικό αέριο, τα καύσιμα που προέρχονται από το φυσικό αέριο [GTL], ο υγροποιημένος άνθρακας [CTL] και τα βιοκαύσιμα) είναι πιθανό να φτάσουν στο ανώτατο σημείο της παραγωγής τους γύρω στο 2010. Μετά η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου θα πέσει κατά 25 περίπου τοις εκατό μέχρι το 2020 και κατά δύο τρίτα έως το 2050. Ο Κάμπελ εκτιμά επίσης ότι η παγκόσμια παραγωγή φυσικού αερίου θα φτάσει στο ανώτατο όριό της μέχρι το 2045. Σε μια παλιότερη μελέτη, το Γερμανικό Παρατηρητήριο Ενέργειας προβλέπει ότι η παγκόσμια παραγωγή άνθρακα θα κορυφωθεί μέχρι το 2025.[4]

Η πυρηνική ενέργεια και πολλές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (όπως η ηλιακή και η αιολική), εκτός από τους πολλούς άλλους περιορισμούς τους, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην κατασκευή υγρών και αέριων καυσίμων ούτε μπορούν να χρησιμεύσουν ως συστατικά των χημικών βιομηχανιών. Η βιομάζα είναι η μόνη ανανεώσιμη πηγή ενέργειας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο των ορυκτών καυσίμων για την κατασκευή των υγρών ή αέριων καυσίμων. Ωστόσο, η παραγωγή της βιομάζας σε μεγάλη κλίμακα μπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα, ενώ η δυνατότητα παραγωγής της βιομάζας περιορίζεται από τις διαθέσιμες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης και γλυκού νερού. Ο Τεντ Τρέινερ, Αυστραλός οικοσοσιαλιστής, εκτιμά ότι για να καλυφθεί η παρούσα ζήτηση των ΗΠΑ σε πετρέλαιο και αέριο θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί το εννεαπλάσιο της καλλιεργήσιμης γης των ΗΠΑ ή το οκταπλάσιο των δασικών εκτάσεων των ΗΠΑ αποκλειστικά για την παραγωγή της βιομάζας. Ο Τρέινερ καταλήγει ότι «η βιομάζα δεν υπάρχει πιθανότητα να καλύψει πάνω από ένα μικρό κλάσμα της ζήτησης σε υγρά καύσιμα και φυσικό αέριο».[5]

Αν η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου και η παραγωγή άλλων ορυκτών καυσίμων φτάσει στο ανώτατο όριό της και στα επόμενα χρόνια αρχίσει να πέφτει, τότε η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία θα έρθει αντιμέτωπη με μια κρίση χωρίς προηγούμενο που θα δυσκολευτεί πολύ να ξεπεράσει.

Η γοργή εξάντληση των ορυκτών καυσίμων είναι μόνο ένα από τα πολλά σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος σήμερα. Το καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα βασίζεται στην παραγωγή με σκοπό το κέρδος και στη συσσώρευση του κεφαλαίου. Σε μια παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, ο ανταγωνισμός ανάμεσα στους μεμονωμένους καπιταλιστές, στις επιχειρήσεις και στα καπιταλιστικά κράτη εξαναγκάζει τον καθένα τους να επιδιώκει διαρκώς τη συσσώρευση του κεφαλαίου σε αυξανόμενη κλίμακα.

Επομένως, ο καπιταλισμός ενισχύει την τάση να αυξάνεται διαρκώς η υλική παραγωγή και κατανάλωση. Μετά από αιώνες ανελέητης συσσώρευσης, οι μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας του κόσμου εξαντλούνται γοργά και το οικολογικό σύστημα της Γης βρίσκεται σήμερα στο χείλος της κατάρρευσης. Ο ανθρώπινος πολιτισμός κινδυνεύει.[6]

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι, εξαιτίας της τεχνολογικής προόδου, οι προηγμένες καπιταλιστικές χώρες έχουν μειώσει την υλική κατανάλωση και παραγωγή (δηλαδή τη χρήση υλών και ενέργειας στις μονάδες παραγωγής) αφού η οικονομική ανάπτυξη βασίζεται περισσότερο στις υπηρεσίες παρά στον τομέα της βιομηχανίας, και κατά συνέπεια η οικονομική ανάπτυξη είναι λιγότερο καταστροφική για το περιβάλλον. Στην πραγματικότητα όμως, πολλοί σύγχρονοι τομείς υπηρεσιών (όπως ο τομέας των μεταφορών και οι τηλεπικοινωνίες) είναι ενεργοβόροι και χρησιμοποιούν εντατικά τους φυσικούς πόρους.

Παρά τους ισχυρισμούς για τη μείωση της υλικής παραγωγής και κατανάλωσης, οι προηγμένες καπιταλιστικές χώρες είναι οικολογικά περισσότερο σπάταλες σε σύγκριση με την περιφέρεια, καθώς η κατά κεφαλήν κατανάλωση της ενέργειας και των πόρων και το κατά κεφαλήν οικολογικό αποτύπωμα είναι πολύ υψηλότερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Σύμφωνα με την έκθεση Living Planet, η Βόρεια Αμερική έχει κατά κεφαλήν οικολογικό αποτύπωμα 9,4 παγκόσμια εκτάρια, μεγαλύτερο από το τετραπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου (2,2 παγκόσμια εκτάρια). Το κατά κεφαλήν οικολογικό αποτύπωμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία διατείνεται ότι έχει φιλική στάση απέναντι στο περιβάλλον, ανέρχεται στα 4,8 παγκόσμια εκτάρια ή περισσότερο από το διπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου. Η Κούβα, η μόνη χώρα που εξακολουθεί να λειτουργεί με βάση τα σοσιαλιστικά πρότυπα μεταξύ των πάλαι ποτέ σοσιαλιστικών κρατών, είναι και η μόνη που έχει πετύχει το μεγαλύτερο επίπεδο ανθρώπινης ανάπτυξης (με δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης μεγαλύτερο από το 0,8) ενώ διαθέτει κατά κεφαλήν οικολογικό αποτύπωμα μικρότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο.[7]

Οι ισχυρισμοί των προηγμένων καπιταλιστικών οικονομιών ότι μειώνουν την υλική παραγωγή και κατανάλωση, επομένως και τον συνολικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο, ανατρέπονται από το παράδοξο Τζήβονς, σύμφωνα με το οποίο η αυξημένη αποδοτικότητα στη χρήση της ενέργειας και των υλών οδηγεί κατά κανόνα στην αύξηση της κλίμακας της παραγωγής, και επομένως διογκώνει το συνολικό οικολογικό αποτύπωμα. Το φαινόμενο είναι πάγιο στον καπιταλισμό σε όλη την ιστορία του.[8]

Επιπλέον, η μείωση της υλικής παραγωγής και κατανάλωσης προκύπτει ως ένα βαθμό από τη μετεγκατάσταση του βιομηχανικού κεφαλαίου από τις προηγμένες καπιταλιστικές χώρες στην περιφέρεια, προς αναζήτηση φτηνού εργατικού δυναμικού και χαμηλών περιβαλλοντικών προδιαγραφών. Η δραματική ανάπτυξη του κινεζικού καπιταλισμού προκύπτει εν μέρει από αυτή την παγκόσμια μετεγκατάσταση του κεφαλαίου. Παρόλο που οι προηγμένες καπιταλιστικές χώρες έχουν μειώσει ελαφρώς την υλική παραγωγή και κατανάλωση υπό αυτή την έννοια, οι καπιταλιστές και οι λεγόμενες μεσαίες τάξεις στην Κίνα, στην Ινδία, στη Ρωσία και σε μεγάλο μέρος της περιφέρειας μιμούνται και αναπαράγουν τον εξαιρετικά δαπανηρό καπιταλιστικό, «καταναλωτικό» τρόπο ζωής σε μαζικά διευρυμένη κλίμακα. Ο παγκόσμιος καπιταλισμός στο σύνολό του προχωρά ανενδοίαστα προς την παγκόσμια περιβαλλοντική καταστροφή.


Η πτώση του νεοφιλελευθερισμού και η εποχή της μετάβασης

Την 1η Φεβρουαρίου, ο Ιμμάνιουελ Βαλλερστάιν, ο κορυφαίος θεωρητικός του παγκόσμιου συστήματος, στο δεκαπενθήμερο σχολιαστικό του υπόμνημα διακήρυξε ότι το έτος 2008 είναι το έτος της «Πτώσης της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης». Ο Βαλλερστάιν ξεκινάει επισημαίνοντας ότι, σε όλη την ιστορία του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος, η ιδέα του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς με την ελάχιστη κυβερνητική παρέμβαση και η ιδέα του καπιταλισμού που ρυθμίζεται από το κράτος με κάποια κοινωνική προστασία έρχονταν εναλλακτικά στο προσκήνιο.

Τη δεκαετία του 1970, ως αντίδραση στην παγκόσμια στασιμότητα του κέρδους, ο νεοφιλελευθερισμός έγινε πολιτικά κυρίαρχος στις προηγμένες καπιταλιστικές χώρες, στην περιφέρεια και τελικά και στο πρώην σοσιαλιστικό μπλοκ. Ωστόσο, ο νεοφιλελευθερισμός δεν κατάφερε να υλοποιήσει την υπόσχεση της οικονομικής ανάπτυξης, και καθώς οι ανισότητες κορυφώνονταν σε όλο τον κόσμο, μια μεγάλη μερίδα του παγκόσμιου πληθυσμού υπέφερε από μειώσεις στο πραγματικό εισόδημα. Μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1990, ο νεοφιλελευθερισμός ήρθε αντιμέτωπος με κλιμακούμενες αντιστάσεις σε όλο τον κόσμο, και πολλές κυβερνήσεις δέχτηκαν πιέσεις για να επαναφέρουν ένα μέρος των κρατικών ρυθμίσεων και της κοινωνικής προστασίας.

Αντιμέτωπη με την οικονομική κρίση, η κυβέρνηση Μπους επιδίωξε ταυτόχρονα την περαιτέρω αύξηση των ανισοτήτων στο εσωτερικό της χώρας και τον μονόπλευρο ιμπεριαλισμό στο εξωτερικό. Αυτή η πολιτική έχει αποτύχει οριστικά. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν πια να χρηματοδοτήσουν την οικονομία τους και την ιμπεριαλιστική τους περιπέτεια με το διαρκώς αυξανόμενο εξωτερικό χρέος τους, το αμερικανικό δολάριο, ισχυρίζεται ο Βαλλερστάιν, αντιμετωπίζει την προοπτική της ελεύθερης πτώσης και θα πάψει να αποτελεί το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Ο Βαλλερστάιν καταλήγει:
Η πολιτική πλάστιγγα γέρνει... Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν τελείωσε οριστικά αυτή η φάση, αλλά αν η κλίση θα σταθεί ικανή, όπως και στο παρελθόν, να εξασφαλίσει στα κράτη μια σχετική ισορροπία στο παγκόσμιο σύστημα. Ή μήπως είναι πολύ αργά πια; Θα επικρατήσει περισσότερο χάος στην παγκόσμια οικονομία και ως εκ τούτου και στο παγκόσμιο σύστημα;[9]
Σύμφωνα με την ανάλυση του Βαλλερστάιν, τα επόμενα χρόνια πιθανόν να γίνουμε μάρτυρες μιας μεγάλης ανασύνταξης των παγκόσμιων πολιτικών και οικονομικών δυνάμεων. Θα ακολουθήσει μεγάλη έξαρση των κοινωνικών αγώνων σε όλο τον κόσμο, με διακύβευμα τη φύση των παγκόσμιων κοινωνικών μεταρρυθμίσεων. Αν διανύουμε έναν από τους συνηθισμένους κύκλους του καπιταλιστικού παγκόσμιου συστήματος, τότε προς τα τέλη της παρούσας περιόδου αστάθειας και κρίσης θα πραγματοποιηθεί πιθανότατα μια επιστροφή στην κυριαρχία του κεϋνσιανισμού ή στην κρατική καπιταλιστική πολιτική και στους καπιταλιστικούς θεσμούς σε όλον τον κόσμο.

Εντούτοις, έχει γίνει ήδη πολύ μεγάλη ζημιά. Μετά από αιώνες παγκόσμιας καπιταλιστικής συσσώρευσης, το παγκόσμιο περιβάλλον βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης και δεν υπάρχουν άλλα οικολογικά περιθώρια για περαιτέρω επέκταση του παγκόσμιου καπιταλισμού. Η επιλογή είναι ζοφερή – ή η ανθρωπότητα θα αφήσει τον καπιταλισμό να καταστρέψει το περιβάλλον, και επομένως και την υλική βάση του ανθρώπινου πολιτισμού, ή η ανθρωπότητα θα καταστρέψει τον καπιταλισμό πρώτη. Ο αγώνας για την οικολογική βιωσιμότητα πρέπει να αποκτήσει κοινό μέτωπο με τους αγώνες των θυμάτων της καταπίεσης και της εκμετάλλευσης να αναδιαρθρώσουν την παγκόσμια οικονομία με κριτήριο την παραγωγή για τις ανθρώπινες ανάγκες, σύμφωνα με τις δημοκρατικές και σοσιαλιστικές αρχές.

Με αυτή την έννοια, έχουμε εισέλθει σε μια νέα μεταβατική εποχή. Προς το τέλος αυτής της μετάβασης, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο θα ζούμε σε έναν ριζικά διαφορετικό κόσμο και εξαρτάται από εμάς να αποφασίσουμε πώς θα είναι αυτός ο κόσμος.



[1] Το καθαρό εξωτερικό χρέος ισούται με το άθροισμα των ελλειμμάτων ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών. Αν υποθέσουμε ότι το έλλειμμα ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών παραμένει στο 6 τοις εκατό του ΑΕΠ, ο ρυθμός αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ των ΗΠΑ συνεχίσει με 5 τοις εκατό το χρόνο και δεν υπάρξει μεταβολή στην τιμή συναλλάγματος, τότε θεωρητικά το καθαρό εξωτερικό χρέος των ΗΠΑ προς την αναλογία του ΑΕΠ θα συνεχίσει να αυξάνεται έως το 120 τοις εκατό.
[2] Martin Wolf, «China Changes the Whole World», Financial Times, 23 Ιανουαρίου 2008.
[3] The Germany Energy Watch Group, «Crude Oil. The Supply Outlook», EWG-Series No. 3, Οκτώβριος 2007, http://www.energywatchgroup.org.
[4] Association for the Study of Peak Oil and Gas, Newsletter No. 86, Φεβρουάριος 2008• The Germany Energy Watch Group, «Coal. Resources and Future Production», EWG-Series No. 1, Μάρτιος 2007.
[5] Ted Trainer, Renewable Energy Cannot Sustain a Consumer Society, Springer, 2007, σελ. 73-92.
[6] Για τις ενδεχόμενες καταστροφικές συνέπειες της καπιταλιστικής συσσώρευσης στο παγκόσμιο περιβάλλον, βλ. John Bellamy Foster, «The Ecology of Destruction», Monthly Review, Vol. 58, No. 8, Φεβρουάριος 2008, σελ. 1-14.
[7] World Wildlife Fund/Zoological Society of London/Global Footprint Network, Living Planet Report 2006, http://www.panda.org/downloads/living_planet_report.pdf.
[8] John Bellamy Foster, Ecology against Capitalism, Monthly Review Press, Νέα Υόρκη 2002, σελ. 94-95.
[9] Immanuel Wallerstein, «2008: The Demise of Neoliberal Globalization», Commentary No. 226, 1 Φεβρουαρίου 2008, http://www.binghamton.edu/fbc/226en.htm.
Από το:
http://www.monthlyreview.gr/


του ΜΙΝΚΙ ΛΙ (Ο Μίνκι Λι διδάσκει Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα, στο Σωλτ Λέηκ Σίτυ.)
Από το:
http://www.monthlyreview.gr/

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

ΕΡΙΞΑΝ ΤΗ ΛΕΣΒΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΤΟΥ ΕΣΠΑ

ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ Η ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΕΠ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΗ Ν.Δ.

Με λανθασμένα στοιχεία οι χρηματοδοτήσεις του ΚΠΣ

Της ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΚΑΔΔΑ

Οι πλούσιοι είναι τελικά φτωχοί και οι φτωχοί πολύ φτωχότεροι. Το εισόδημα της Ευρυτανίας είναι 52,6% πιο χαμηλό από ό,τι ξέραμε (μόλις 12.969 ευρώ ανά κάτοικο). Στη Λευκάδα είναι 37,5% χαμηλότερο, ενώ στη Λέσβο 31,49%.Τις τεράστιες αυτές ανατροπές αποκαλύπτουν νεότερα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας για την κατάσταση μετά από την αναθεώρηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) κατά 10,1%.

Θα μπορούσε να είναι στατιστικές αστοχίες, όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Οι ανισότητες με βάση τα «λάθος» αυτά στοιχεία μοιράστηκαν τα κοινοτικά κονδύλια του επόμενου ΚΠΣ (του λεγόμενου ΕΣΠΑ) και αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι ανισότητες όχι μόνο θα διατηρηθούν αλλά δεν αποκλείεται και να αυξηθούν.Σε 16 από τους συνολικά 51 νομούς υπήρξαν διψήφιες «αναπροσαρμογές» εισοδήματος.
Αυτό συνέβη, π.χ., σε Βοιωτία, Φλώρινα, Εύβοια, Αιτωλοακαρνανία, Καρδίτσα, Λασίθι, Τρίκαλα, Γρεβενά. Μονοψήφιες μειώσεις κατέγραψαν οι υπηρεσίες σε ακόμη 17 νομούς.
Πώς γίνεται το ΑΕΠ της χώρας να αυξήθηκε κατά 10,1% και οι περισσότεροι νομοί να εμφανίζονται φτωχότεροι; Χάρη σε μόλις 4 νομούς.Τη μεγάλη διαφορά την έκανε λόγω μεγέθους η Αττική με 34,8% αύξηση εισοδήματος, στα 24.235 ευρώ ανά κάτοικο (τιμές μετά την αναθεώρηση για το 2005, τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία).
Μεγάλη «αναθεώρηση» έγινε και στο εισόδημα των Κυκλάδων, καθώς γνώρισε τα προηγούμενα χρόνια μεγάλη τουριστική άνοδο, ενώ διψήφια άνοδος (με μικρή πάντως επίπτωση στα συνολικά ποσά λόγω μεγέθους) καταγράφηκε στη Ζάκυνθο και στη Δράμα. Ειδικά για την Αττική, η μεγάλη αναπροσαρμογή στο ΑΕΠ δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι κάτοικοι ξαφνικά πλούτισαν.
Ο δείκτης υπολογίζει, πέρα από τους μισθούς, και τα εισοδήματα των επιχειρήσεων. Πρακτικά, δηλαδή, καταγράφονται οι πολύ μεγάλες αυξήσεις κερδοφορίας των εταιρειών που εδρεύουν στην πρωτεύουσα, οι υπεραξίες από τα έργα υποδομής που έγιναν και το χρήμα που δόθηκε μέσα από κοινοτικούς πόρους. Επίσης, φαίνεται πλέον και το εισόδημα των μεταναστών (νόμιμο ή μαύρο), που πριν δεν συνυπολογιζόταν στο ΑΕΠ.
Σε 14 ακόμη νομούς μετά την αναθεώρηση καταγράφηκε μονοψήφια άνοδος του εισοδήματος (Πιερία, Δωδεκάνησα, Ημαθία, Μαγνησία, Κεφαλληνία, Αργολίδα, Ηράκλειο, Αρκαδία, Θεσπρωτία, Χίος, Ιωάννινα, Πρέβεζα, Ρέθυμνο, Ροδόπη) και μετά το... χάος.«Η αναθεώρηση»
Η αναθεώρηση του ΑΕΠ ολοκληρώθηκε πέρυσι. Υπολογίστηκαν εθνικολογιστικά (με θεωρητικά μοντέλα και όχι βάσει στοιχείων από την αγορά) εκ νέου όλα τα ποσά που συνθέτουν το εθνικό εισόδημα την περίοδο 2000-2006 και προέκυψε μια σειρά από μεγάλες διαφορές όχι μόνο στο εισόδημα κάθε νομού και περιφέρειας αλλά και σε ποσοστά απασχόλησης, εισαγωγές, εξαγωγές και επενδύσεις, καθώς ενσωματώθηκαν στοιχεία όπως η μαύρη οικονομία κάθε περιοχής, ο πλούτος που δημιούργησαν οι κοινοτικοί πόροι αλλά και το κύμα αποβιομηχάνισης και η μείωση της απασχόλησης σε κάποιες περιοχές που φθίνουν.

Πηγή : ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 23/3/2008 (http://www.enet.gr/online/online_text/c=114,id=37919456)

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Με αφορμή την οικοδόμηση του οικοπέδου του διατηρητέου Μουζάλα

Μια τοποθέτηση για την κατάσταση της πόλης ...

Ηρακλής Πιτσιλαδής & Μερόπη Φράγκου, Αρχιτέκτονες

Η δημόσια κατάθεση της άποψης είναι ορισμένες φορές οφειλή και πιστεύουμε ότι μια τέτοια κατάθεση πρέπει να κάνουμε σήμερα με αφορμή την οικοδόμηση του οικοπέδου του «διατηρητέου Μουζάλα».
Το βασικό ερώτημα, που τίθεται σαν αφετηρία για κάθε συζήτηση, είναι αν η συγκεκριμένη οικοδόμηση έχει αρνητικές συνέπειες για την πόλη και τι είδους.
Και η απάντησή μας είναι καταφατική για τους εξής δύο λόγους:
Ι. Αλλοιώνεται η φυσιογνωμία μιας περιοχής εξαιρετικά χαρακτηριστικής και από άποψη κρισιμότητας της θέσης μέσα στον πολεοδομικό ιστό, αλλά και από άποψη συγκέντρωσης αποτυπωμάτων από διάφορες περιόδους του παρελθόντος.
Αναφερόμαστε στα δύο οικοδομικά τετράγωνα ένθεν και ένθεν της οδού 8ης Νοεμβρίου, τα οποία επηρεάζονται από την παρουσία του διατηρητέου και μπορούν να διακριθούν αντιληπτικά σαν μικρή πολεοδομική ενότητα με σχετική ομοιογένεια, οριοθετημένη φυσιογνωμικά από τον περίγυρο. Μπορεί κάποιοι να έχουν αντίρρηση για την ακτίνα επιρροής, κανείς όμως δεν μπορεί να ισχυρισθεί ότι η διατήρηση σταματάει στις εξωτερικές επιφάνειες του διατηρητέου.
Το ιδανικό περιβάλλον για το διατηρητέο, κατά την άποψη μας ήταν η μέχρι πρότινος υφιστάμενη υψηλή βλάστηση, -που σαν μέρος της βλάστησης της περιοχής έπαιζε καθοριστικό ρόλο στη φυσιογνωμία της-, και είχε επιλεγεί από τους αρχικούς ιδιοκτήτες σαν άμεσο περιβάλλον της κατοικίας τους.
ΙΙ. Δεύτερος και σπουδαιότερος λόγος είναι η τραγική επιβάρυνση των πλέον επιβαρημένων ήδη περιοχών της πόλης.
Δώδεκα μαιζονέτες πόσους κατοίκους φέρουν ; Τριάντα; Σαράντα; Αν προσθέσουμε και τους γείτονες κατοίκους, των νέων και υπό κατασκευή κτισμάτων στο οικοδομικό τετράγωνο, δεν έχουμε ένα μικρό χωριό; Όλοι αυτοί οι άνθρωποι, εκτός από τον ιδιωτικό τους χώρο, δεν έχουν ανάγκη και δεν καταναλώνουν δημόσιο χώρο; Δε θα έχουν αυτοκίνητα; Πού θα ψωνίζουν; Ποιες διαδρομές θα κάνουν;
Μιλάμε δε για μία περιοχή που βρίσκεται σε επαφή με το επιβατικό λιμάνι του νησιού, με την περιοχή του κάστρου και της πλάζ, και με τις περιοχές συγκέντρωσης των περισσότερων υπηρεσιών σε επίπεδο νησιού, νομού και περιφέρειας. Η καθημερινή απελπισμένη αναζήτηση χώρου στάθμευσης, από εκείνους που συναλλάσσονται ή κατοικούν στην περιοχή, είναι μόνο μία έκφανση του πολεοδομικού προβλήματος, που επιδεινώνεται με τέτοιου είδους ανεγέρσεις.
Στο βαθμό που οι απόψεις αυτές είναι σωστές, γεννιούνται τα ερωτήματα που πλησιάζουν περισσότερο στην ουσία του προβλήματος και ζητούν απαντήσεις που να οδηγούν σε συμπεράσματα που θα φωτίσουν λύσεις. Ποιος φταίει; Σε τι φταίει και τι πρέπει να κάνουμε;
Φταίει ο ιδιοκτήτης; Ο ιδιοκτήτης θέλει να αξιοποιήσει την περιουσία του στο βαθμό που το επιτρέπουν οι νόμοι και οι επιτροπές και θα κάνει ότι μπορεί γι αυτό. Αυτό θα έκανε σχεδόν κάθε ιδιοκτήτης.
Φταίνε οι νόμοι ή οι επιτροπές; Και τα δύο.
Οι αποφάσεις των επιτροπών είναι ιδιόμορφες συνθέσεις προσωπικών απόψεων που διαμορφώνονται βάσει καθορισμένων κριτηρίων, από τα οποία πολύ συχνά απουσιάζουν κριτήρια που δεν θα έπρεπε να λείπουν.
Η πολεοδομική νομοθεσία, επίσης, σε συνδυασμό με την πολιτική βούληση των αιρετών και τις δυνατότητες των υπηρεσιών τους που την εφαρμόζουν είναι το δίδυμο που σκοτώνει. Σκοτώνει το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής στις πόλεις και την ύπαιθρο.
Ένα παράδειγμα : Τα διατηρητέα.
Με την κήρυξη ενός αξιόλογου κτίσματος σαν «διατηρητέου», η πολιτεία δηλώνει ότι θεωρεί το κτίσμα πολιτιστική κληρονομιά του τόπου και της κοινωνίας αφαιρεί από τον ιδιοκτήτη του ορισμένα δικαιώματα στη διαχείριση του περιουσιακού του στοιχείου.
Η αφαίρεση αυτών των δικαιωμάτων πρέπει σύμφωνα με την τρέχουσα ηθική της ισονομίας και της δημοκρατίας να ισοσταθμιστεί με την παροχή κάποιων ανταλλαγμάτων από την πολιτεία. Και στο σημείο αυτό ο νομοθέτης, θεωρώντας τη δυνατότητα δόμησης σαν το ουσιαστικότερο από τα δικαιώματα που θίγονται, εφευρίσκει το δικαίωμα μεταφοράς –και πώλησης- του συντελεστή δόμησης του βαρυνόμενου ακινήτου. Για την εφαρμογή αυτής της ανταπόδοσης νομοθετήθηκε η μεταφορά του συντελεστή δόμησης. Αυτά το 1979. Μετά από μια εικοσαετία τροποποιήσεων και απενεργοποιήσεων του αρχικού νόμου η πολιτεία κατέληξε σ’ ένα νέο νόμο, που ισχύει από το 2002 και σύμφωνα με τον οποίο, για να εφαρμοστεί η μεταφορά του Σ.Δ. πρέπει να έχει καθοριστεί «Ζώνη Υποδοχής Συντελεστή» μέσα σε πόλη της ίδιας περιφέρειας…Τώρα αν θα γίνει ποτέ η απαιτούμενη μελέτη για να βρεθεί και να χαρακτηρισθεί μια περιοχή σαν «ζώνη υποδοχής συντελεστή», είναι κάτι που δύσκολα μπορεί να απαντηθεί, αφού πρέπει να προηγηθούν η θεσμοθέτηση του νέου Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου, η ολοκλήρωση και έγκριση πολεοδομικών μελετών σε κατάλληλες περιοχές και φυσικά η πολιτική βούληση και η προαναφερθείσα μελέτη.
Πιστεύουμε ότι φωτίσαμε σ’ ένα βαθμό κάποιες ενδιαφέρουσες πτυχές του θέματος και ελπίζουμε ότι μεταδώσαμε λίγο από το άγχος μας για το μέλλον της πόλης και την ποιότητα ζωής μέσα σ’ αυτήν. Υπάρχουν όμως και άλλες οπτικές γωνίες για μια σφαιρική θεώρηση του θέματος, που δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε αν θέλουμε να κατανοήσουμε τη φύση του και να δούμε αν μπορούμε να χαράξουμε μια αποτελεσματική πορεία για τη βελτίωση των πραγμάτων.
Ας μιλήσουμε για μια ακόμα πτυχή των προβλημάτων μας.
Η πιο σημαντικές γραμμές στο χάρτη της πόλης είναι αυτές που χωρίζουν τους ιδιωτικούς από τους δημόσιους χώρους. Οι γραμμές αυτές μετατίθενται και είναι σωστό να μετατίθενται όταν οι εξελίξεις στις συνθήκες ζωής επιβάλουν νέες σχέσεις μεταξύ ιδιωτικών και δημόσιων χώρων.
Ο δημόσιος χώρος είναι η αναπνοή και η υπόσταση της πόλης. Είναι ο χώρος για να κυκλοφορήσουμε, για να συναντηθούμε, για να ανταλλάξουμε, για να γνωρίσουμε το περιβάλλον μας και για να λειτουργήσουμε σαν όντα κοινωνικά και σαν πολίτες. Τώρα το να αυξάνονται οι πυκνότητες των κατοίκων και των συναλλασσομένων, όπως και οι ανάγκες τους και ταυτόχρονα να συρρικνώνεται ασφυκτικά ο δημόσιος χώρος είναι μάλλον ένα παθολογικό φαινόμενο της σημερινής κοινωνίας μας.
Κάθε αυτοκίνητο σταματημένο σε δημόσιο χώρο καταλαμβάνει δέκα περίπου τετραγωνικά και ένα αυτοκίνητο εν κινήσει πολύ περισσότερα. Οι νέες οικοδομές στο κέντρο της πόλης, περιέργως δεν υποχρεώνονται από το νόμο να περιλαμβάνουν ιδιωτικούς χώρους στάθμευσης. Τα πεζοδρόμια που νοικιάζονται στους παρόδιους καταστηματάρχες είναι δημόσιοι χώροι που μετατρέπονται σε ιδιωτικούς. Τα περίπτερα που μετατρέπονται σε μικρά σουπερμάρκετ οικειοποιούνται δημόσιο χώρο.
Και ενώ ο δημόσιος χώρος εξαντλείται και η ανεπάρκεια του κάνει τη ζωή στην πόλη ασφυκτική, κανείς δεν δέχεται να απαλλοτριωθεί τμήμα από την ιδιοκτησία του και να γίνει δημόσιο. Θα ολοκληρώσουμε με ένα σχετικό παράδειγμα.
Οι κυκλοφοριακές μελέτες όσο σωστές ρυθμίσεις και να προτείνουν, ελάχιστα και πολύ προσωρινά βελτιώνουν το κυκλοφοριακό αν δεν προστεθεί χώρος που να βελτιώνει τη σχέση κυκλοφορούντων οχημάτων και χώρου που διατίθεται γι’ αυτή τη λειτουργία.
Με τη δημιουργία των οδικών παρακάμψεων του κέντρου, προστίθεται αρκετός και λειτουργικός δημόσιος χώρος στην πόλη. Κάποιοι ιδιοκτήτες όμως, που θεωρούν ότι θίγονται τα συμφέροντα τους, συνασπίζονται και φωνασκούν. Ίσως έχουν κι ‘αυτοί κάποιο δίκιο στο θέμα της συναλλαγής με την πολιτεία. Η πόλη όμως δεν έχει φωνή και οι αιρετοί μάλλον δεν κατανοούν τη σημασία του έργου ή λογαριάζουν το εκλογικό κόστος και παραγκωνίζουν το θέμα.
Εκτός αν η πόλη αποκτήσει φωνή και αρχίζει κι’ αυτή να φωνάζει. Να φωνάζει για τα συμφέροντα της. Τα συλλογικά μας συμφέροντα δηλαδή.



(άρθρο στο «Εμπρός», 20 -11 - 2004 )

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...

Παγκόσμια κρίση ή κραχ;

Στη χώρα μας διεξάγεται πολύ περιορισμένη συζήτηση για την παγκόσμια κρίση, που εισέρχεται σε μια πρωτόγνωρη φάση όξυνσης. Ίσως ο λόγος να είναι ότι η κρίση δεν επηρεάζει έντονα την Ελλάδα, καθώς για συγκυριακούς λόγους στην οικονομία της χώρας υπάρχει υψηλή ρευστότητα, που οφείλεται στο ξεπούλημα δημόσιων και ιδιωτικών ομίλων στο διεθνές μονοπωλιακό κεφάλαιο. Η πλουτοκρατία «τη γλιτώνει» αλλά τα λαϊκά στρώματα υφίστανται μια άνευ προηγουμένου αφαίμαξη. Την ίδια στιγμή τα τύμπανα του πολέμου ηχούν και στη Μέση Ανατολή και στα Βαλκάνια. Ο πόλεμος –το πιο αποτελεσματικό γιατρικό της κρίσης- απειλεί να οδηγήσει σε μια εξίσου πρωτόγνωρη περιπέτεια τον πλανήτη.

Συχνά τα μεγάλα όνειρα καταλήγουν σε εφιάλτες. Ένα-ένα όλα τα ιερά τέρατα του διεθνούς τραπεζικού συστήματος (Merrill Lynch, Goldman Sachs, Morgan Stanley, UBS, Bank of America, HSBC, Deutsche Bank κλπ) ανακοινώνουν αυτή την περίοδο ζημιές δεκάδων δισ. δολαρίων με αφορμή την κατάρρευση των σύνθετων τίτλων που είχαν αποκτήσει με βάση τα επισφαλή ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια της subprime αγοράς των HΠA. Στο γνωστό «κραχ» του 1929 οι τραπεζίτες πήδαγαν από τα παράθυρα του 8ου και 9ου ορόφου των πολυτελών γραφείων τους. Σήμερα οι διοικητές των μεγάλων πολυεθνικών τραπεζών, προς το παρόν, διασύρονται και πετάγονται κλοτσηδόν από τις θέσεις τους!

Tην ίδια ώρα το δολάριο γνωρίζει μια ταπεινωτική κούρσα υποτίμησης που θυμίζει τριτοκοσμικό νόμισμα και έχει αποτέλεσμα το ευρώ να προσεγγίζει, πλέον, το 1,5 δολάριο, ενώ κάποιοι «ευφάνταστοι» ψιθυρίζουν ότι σε λίγο δεν αποκλείεται να φτάσουμε το ευρώ να αντιστοιχεί στα δύο δολάρια! Αν οποιαδήποτε άλλη χώρα γνώριζε μια τέτοια φρενήρη υποτίμηση του νομίσματός της, θα μιλάγαμε για οικονομική κατάρρευση. Tαυτόχρονα το πετρέλαιο τρέχει ολοταχώς προς τα 100 δολάρια, ενώ η ανοδική πορεία του χρυσού, ύστατο καταφύγιο στις κρίσεις, σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Σε έναν τέτοιο κόσμο που βλέπει με φόβο το αύριο, ο μόνος περιχαρής είναι ο κ. Γ. Aλογοσκούφης, που κάνει ασκήσεις ισοσκελισμένων προϋπολογισμών και ζωγραφίζει ειδυλλιακές αναπτυξιακές εικόνες για μια χώρα που ανά πάσα στιγμή μπορεί να περιπέσει στη δίνη της ύφεσης!

H χρηματοπιστωτική κρίση

O Φράνσις Φουκουγιάμα σε πρόσφατο άρθρο του στο «American Interest», αντικρίζοντας το θλιβερό θέαμα της αμερικανικής πολιτικής και της νεοφιλελεύθερης καπιταλιστικής ψευδο-παγκοσμιοποίησης, έφθασε να ομολογήσει ότι διέπραξε σφάλμα όταν, πριν από είκοσι χρόνια, έγραφε το πολυσυζητημένο βιβλίο του «Tο τέλος της Iστορίας». Aν ο προφήτης του «μονόδρομου» καταλήγει σήμερα σε ένα τέτοιο δραματικό αυτομαστίγωμα, κάτι δεν πάει καθόλου καλά στο κυρίαρχο παγκόσμιο σύστημα. Πράγματι, πέρα από τη βαθιά κρίση της αμερικανικής πολιτικοστρατιωτικής επικυριαρχίας, ο κόσμος γνωρίζει μια άλλη, σοβαρότερη, διπλή κρίση: μια κρίση χρηματοπιστωτική με επίκεντρο τις HΠA και μια δραματική νομισματική κρίση! Θυμίζω, μόνο, ότι η χρηματοπιστωτική κρίση με αφορμή τα επισφαλή στεγαστικά δάνεια στις HΠA ξεκίνησε στα τέλη του περασμένου Iούλη και οδηγούσε τα πράγματα σε παγκόσμιο χρηματιστηριακό κραχ. Aν η κατάρρευση προς στιγμήν αποφεύχθηκε, ήταν γιατί η αμερικανική Kεντρική Tράπεζα εξαναγκάστηκε να μειώσει άρον-άρον τα επιτόκιά της, ενώ όλες μαζί, συντονισμένα, οι κεντρικές τράπεζες των ανεπτυγμένων χωρών, με μεθόδους που ελέγχονται, προέβησαν σε ενέσεις ρευστότητας εκατοντάδων δισ. ευρώ για να συγκρατήσουν μια αλματώδη αύξηση των επιτοκίων και την παγκόσμια ύφεση. H θεραπεία, όμως, ήταν εντελώς παροδική αφού η κρίση ανακόπηκε, για να ξεσπάσει, στη συνέχεια, με ακόμα μεγαλύτερη έκταση και διάρκεια ώς τις μέρες μας. H Deutsche Bank έκανε λόγο πρόσφατα για ζημιές των διεθνών τραπεζών που φτάνουν τα 400 δισ. δολάρια, ενώ λίγες μέρες αργότερα η UBS αναβίβαζε τις ζημιές σε 500 δισ. δολάρια, την ώρα που τα καταρρέοντα επισφαλή στεγαστικά δάνεια των HΠA φτάνουν τα 1,2 τρισ. δολάρια. Mιλάμε για ιλιγγιώδη ποσά, σαφώς υποεκτιμημένα, τα οποία μπορεί να κλονίσουν όλη την παγκόσμια αγορά των σύνθετων δομημένων και παράγωγων προϊόντων που ανέρχεται στο αστρονομικό ύψος των 400 τρισ. δολαρίων (περίπου οκτώ φορές το παγκόσμιο AEΠ!). O απερχόμενος πρόεδρος του ΔNT κ. Pάτο, με αφορμή τη χρηματοπιστωτική κρίση, μίλησε για επερχόμενη παγκόσμια ύφεση και ο Aυστραλός υπουργός Oικονομίας για οικονομικό «τσουνάμι» που θα σαρώσει την παγκόσμια οικονομία. O πρόεδρος του μεγάλου αμερικανικού ομίλου private equity «Blackstone» κ. Tony James δεν άφησε καμία αμφιβολία ομολογώντας ότι «η στεγαστική μαύρη τρύπα είναι ό,τι χειρότερο έχουμε δει. Eίναι πιο βαθιά, πιο σκοτεινή, πιο τρομακτική απ’ όσο νομίζουμε. Oι τράπεζες δεν έχουν καθαρή εικόνα πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση και η εμπιστοσύνη είναι χαμηλή». H Morgan Stanley, προς το παρόν, προτείνει, κατά πρωτοφανή τρόπο, ρευστοποιήσεις μετοχών (!) και προβλέπει οικονομική ύφεση στις HΠA (!) διερωτώμενη αφελώς αν αυτή θα επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία! Tαυτόχρονα, η τρελή καθοδική πορεία του δολαρίου (και η περίεργη άνοδος του γεν) προκαλεί μια βαθιά νομισματική κρίση και πρωτοφανή κρίση στο διεθνές εμπόριο και τις διεθνείς συναλλαγές, ενώ κλονίζει την παγκόσμια ηγεμονική θέση του δολαρίου, θεμελίου της αμερικανικής επικυριαρχίας. Aς μην ξεχνάμε ότι μια από τις βασικές αιτίες του πολέμου στο Iράκ ήταν η απόφαση του Σαντάμ να εγκαταλείψει το δολάριο στις συναλλαγές στο πετρέλαιο. Γι’ αυτό, άλλωστε, η άσφαιρη, προς το παρόν, απειλή του Kινέζου αξιωματούχου για μερική αντικατάσταση του δολαρίου στα αποθεματικά της χώρας προκάλεσε ρίγη ανησυχίας στην Oυάσιγκτον. Γιατί άλλο ο πόλεμος στο Iράκ και πολύ διαφορετικό πράγμα ο πόλεμος κατά της Kίνας! Άλλωστε, όπως διέρρευσε στον διεθνή Τύπο, στην πρόσφατη Σύνοδο των Aμερικανών τραπεζιτών, όπου απεφασίσθη η νέα μείωση των αμερικάνικων επιτοκίων και η νέα ένεση με 41 δισ. δολάρια στις τράπεζες, ένα από τα ενδεχόμενα που τέθηκαν στο τραπέζι, ήταν η επίθεση στο Iράν ως αντίδοτο στην οικονομική κρίση. O πόλεμος είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να τον αποφασίζουν οι πολιτικοί. Oι τραπεζίτες έχουν τον πρώτο λόγο! O ελληνικός εφιάλτης!

Aν όλα τα παραπάνω γράφονταν και λέγονταν πριν από μερικά χρόνια από κάποιους αμετανόητους αντιπάλους του καπιταλισμού, θα θεωρούνταν μυθεύματα νοσηρής φαντασίας νοσταλγών. Tώρα, όμως, οι διαπιστώσεις της κρίσης και εν μέρει οι αιτίες της λέγονται από τους στυλοβάτες του συστήματος. Eίναι ο κ. Bernanke, πρόεδρος της αμερικανικής Kεντρικής Tράπεζας, ο οποίος προβλέπει έξαρση του πληθωρισμού και ύφεση στις HΠA, ενώ ο απελθών πρόεδρος κ. Γκρίνσπαν προβλέπει ακόμα χειρότερες εξελίξεις. Eίναι, επίσης, ο κ. P. Morici, γκουρού των οικονομικών προβλέψεων στις HΠA, που υπερακοντίζει, χαρακτηρίζοντας «αφελείς» τους κ.κ. Bernanke και Paulson (υπ. Oικονομίας των HΠA) και τους τραπεζίτες-μάνατζερ ότι «δεν έχουν αίσθηση της ντροπής και το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να κερδίζουν 40 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο γεμίζοντας την αγορά και το μυαλό του μέσου Aμερικανού με ψέματα». Tο τραγικό είναι ότι ο ίδιος, εξίσου αφελώς, προτείνει ως διέξοδο στην επερχόμενη κρίση τον εμπορικό πόλεμο με την Kίνα για την ανατίμηση του γουάν, αγνοώντας ότι χάρη στην ανάπτυξη της Kίνας (και της Iνδίας) διασώζεται το ναυάγιο του διεθνούς οικονομικού συστήματος! Δεν ξέρω αν θα συνεχιστεί η κάθοδος του δολαρίου στην άβυσσο, ούτε αν η κερδοσκοπία θα ωθήσει το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια, τη στιγμή που εξορύσσεται στο Kιρκούκ με δύο δολάρια το βαρέλι, στην καλύτερη ποιότητά του! Δεν ξέρω, επίσης, αν τα μεγάλα σημερινά προβλήματα οδηγήσουν άμεσα σε γενικευμένη παγκόσμια οικονομική κρίση ή και «κραχ». Tο βέβαιο είναι ότι, αν η καπιταλιστική κρίση αποφευχθεί τελικά το επόμενο διάστημα, θα είναι για να ξεσπάσει αργότερα με μεγαλύτερη ακόμα ένταση, που θα κάνει την κρίση του ‘29 να ωχριά μπροστά της. Όπως είναι βέβαιο ότι η νεοφιλελεύθερη Eλλάδα, η οποία έχει παραδοθεί στα κερδοσκοπικά funds, εκποιείται στα εγχώρια και πολυεθνικά συμφέροντα, με τις τράπεζες σε έναν ασύδοτο ρόλο και με το έλλειμμα στο ισοζύγιο πληρωμών της να διεκδικεί τα πρωτεία στον κόσμο, οδηγείται στην ύφεση, η οποία μπορεί να ξεκινήσει σταδιακά από το 2008. Άλλωστε η ανάπτυξη στο τρίτο τρίμηνο του 2007 έπεσε στο 3,6% και το μέλλον δεν προβλέπεται καθόλου ευοίωνο, ενώ μια ύφεση για την Eλλάδα θα είναι ένας πραγματικός εφιάλτης! Ως συνήθως οι «μονόδρομοι» καταλήγουν σε αδιέξοδα. Oι παλιές «καλές μέρες» του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού ανήκουν στο παρελθόν και μάλλον οριστικά. Nέα κατάσταση, νέα καθήκοντα, όπως λέει μια παλιά ρήση! Πρώτ’ απ’ όλα για την αριστερά!

Του Παναγιώτη Λαφαζάνη, μέλος της Π.Γ. του ΣYN, βουλευτή του ΣYPIZA στη B΄ Πειραιά

Tο παραπάνω άρθρο δημοσιεύτηκε στην «Aυγή» στις 25/11/2007

Δείτε ένα εκπληκτικό video που εξηγεί γιατί είμαστε σκλάβοι των τραπεζών!


To video είναι στα αγγλικά και αυτό είναι το πρώτο μέρος του.
Το δεύτερο μέρος
Το τρίτο μέρος
Το τέταρτο μέρος
Το πέμπτο μέρος

Διαβάστε το πλήρες κείμενο...